X
تبلیغات
یورد....ائل شسون بغدادی

یورد....ائل شسون بغدادی

چی لی لان لاریمیز نان هالای اوخومالاریمیز

 

بیریازیلی اینترنتده گوردوم که تبریز دیلینن ،قومینان ساوا شسونلرینین "چی لی لان "لارینی و

"هالای " بحرینی قاتیب قانارلییب، اونا فال بایاتیلار آد قویوب ،مونتشیر ایلیب له.البته آقایان :قرائی

و حیدر بیات چوخ زحمت چکیب بو "چی لی لان "لاری و"هالای " بحرلرینی ییقیب ،وسایت

  http://www.qaynaq.com    نقل الییب له.انشالله بیر آیری وقت بو مطلبی گنه مطرح الییب دانیشدیق:

ساوه قوم شاهسئون‌لری ایچینده فال بایاتیلاری

قزوین، مرکزی، قوم و تهران اوستانلاریندا یاشایان شاهسئونلر قرن‌لر بویو کؤچری اولوب و توپلام بیر شکیلده یاشاییب و باشقا خالقلارلا ایلگی‌لری آز اولدوقدان دولایی، هئچ بیر باشقا توپلومون ایچینده اریمه‌ییب و اؤز فولکلورلارینی و دیل‌لرینی ساغلام شکیلده ساخلاماغی باشارمیش‌لار. بو ائلین ایچینده هله‌ ده تاختا قاپی‌ اولماقدان اؤنجه قاراچادیرلاردا یاشاماغی خاطیرلایان اینسانلارا راست گلمک اولار. شاهسونلر تاختا قاپیدان سونرا دا آرتیق توپلام شکیلده کندلرده یئرلشیب و دئمه‌لی ایگیرمی اوتوز ایل بوندان اؤنجه‌یه کیمی، گئنل آراچلار ین (رسانه‌های عمومی) آسیمیله آزارینا اوغراماییب و یئنه ده اؤز کولتورلرینه یییه دورا بیلمیش‌لر. آنجاق بو سون اون ایگیرمی ایلده بونلار دا ساوه، قوم، کرج، تهران کیمی شهرلرده یئرلشیب و یوز ایل‌لردن بری ساخلادیقلاری عنعه‌لر، گله‌نک‌لر، کولتور و فولکلورلاری یوخ اولماغا باشلامیشدیر. آنجاق بونلا بئله شاهسئون فولکلورو هله‌ده آجارلیغینی الدن وئرمه‌ییب و فولکلور وورغونلاری چوخ شئی‌لر بو دنیزدن چیخارا بیله‌جک‌لر.

شاهسئون فولکلورو آذربایجانین ان زنگین فولکلور شاخه‌لریندن بیریسی‌دیر. کئچن ایل قیشدا دوکتور بوسنالی‌ ایله خلجستان بؤلگه‌سینده خلج دیلی حاقدا بیر هفته‌لیک آراشدیرمالاریمیزدا شاهسئونلرین اونلو عاشیقی عاشیق گونش و هابئله ائل سئون استریوسونون مودورو داوود تورکمن ده کؤنوللو اولاراق بیزه یانداش اولموشدورلار. او بیر هفته‌ده بو ایکی ائل وورغونونون دانیشیقلاریندا بو فولکلورون زنگین اولماسینا داها دریندن اینانمیشدیم. اؤزلجه ایکی نفر یاشلی یا آلایاش شاهسئون بیری بیری ایله دانیشیب دیلله‌شنده بو ائلین نه قدر درین فولکلورا مالیک اولماسینی بیلمک اولار.
او زاماندان بری شاهسئون‌لرین فولکلورونو توپلاماغی اؤن پیلاندا یئرلشدیردیم. سونرالار سایین مهران بهاری بو ایشین اؤنمینی بیر داها دا منه خاطیرلادی.

بوندان اؤنجه شاهسئون فولکلورو ساحه‌سینده بختیار فرخ جنابلاری‌نین یازدیغی شاهسئون مثل‌لری انترنیت‌ده و ها بئله قومدا یاییملانان و ایندی قاپانان “گویه” هفته‌لی‌یینده یاییملانمیشدی. آیریجا بختیار فرخ شاهسئون بایاتیلارینی دا توپلاماغا باشلاییب‌دیر. نئچه هفته بوندان اؤنجه قومدا تورک ادبییاتی کیلاسلارینا قاتیلان شاهسئون گنجی سایین حمید قرایی دان بو ائلین زنگین فولکلورونو توپلاماغی ریجاء ائتدیک.

حمید ده ایلک ایشی اولاراق شاهسئون فال بایاتی‌لارینی بیر یئره توپلادی. حمید باشقا فولکلور چئشیت‌لرینی ده توپلاماغا باشلاییب‌دیر، بو ماتئریال‌لار منظم شکیلده هر آی اوخوجولارین قوللوغونا سونولاجاقدیر.
بو بایاتی‌لارین اؤلچولری، قافیه‌لری و… حاقدا هله‌ بیر شئی یازماییریق و یالنیز ماتئریال اولاراق یاییملانیر، بونلار توپلانیب بیر یئره ییغیشاندان سونرا بونلارین اوزره آکادمیک آراشدیرمالار گئده بیله‌جک‌دیر.
فال بایاتیلارینا گلدیکده بو نوع بایاتیلاری ایلک اؤنجه ۱۹۹۳-جو ایلده آلمانیادا یاییملانان بایقوش درگی‌سینین ایلک ساییندا والی گؤزه‌ته‌نین تشبثی ایله علم دونیاسینا تانیتدیریلمیشدیر. والی بو بایاتیلار حاقدا یازیر:

«شسونلرين بو باياتي فالي، تکجه قادينلار طرفيندن آچيلابيلر. بو فال چئشيدي هاميسال (کولئکتيو) بير بيچيمده اولار. ياشلي بير آغ بيرچه‌یين دؤوره سينه اوتورانلارين بيري، ايسته دي‌یي بير باياتي نين بيرينجي بنديني اوخويار. آغ‌بيرچک قرنه (قاري ننه) هر اوخونان بنده، اتگينده گيزلتدي‌یي تسبيح مونجوقلاريينان سايار. ۴۱.جي باياتي نين بيرينجي بندي فالين ياخچي، اورتا، قولاي، پيس اولماسيني گؤرسه ده‌ر. ۴۱.جي باياتي نين بيرينجي بندي اوخوندوقدان سونرا، فال آچان قرنه باياتي نين آرديني اوخويوب، ياخچي، پيس، قولاي، اورتا اولدوغونو دئیه‌ر»
والی‌ قیرخ بیر بایاتی اؤرنک وئرمیشدی، ایندی حمید قرایی‌نین توپلادیغی بایاتیلار نئچه یوز بایاتی اولاجاقدیر. بو بایاتیلارا عین حالدا چئلیده‌نه‌ ده دئییلیر.

بایاتیلارین بیرسیراسی قولاغیمیزا تانیش گلسه‌ ده بیر سیراسی داها تانیش اولمایان و بئکر شکیلده بدیعی تصویرلر و مضمونلارلا دولودور. بونلارین چوخو صریح شکیلده کؤچری ائل‌لرین دورولوق و صریح لی‌ییندن بیر گوزگودور. عین حالدا چئشیدلی ائل‌لر و طایفالار و میللت‌لر حاقدا باخیشلارا دا بونلارین ایچینده راست گلمک اولار. اؤرنک اولاراق کوردلرین حاققیندا شاهسئونلرین نئجه فیکرلشدی‌یی‌نی بو بایاتی‌لارین ایچینده اوخویاجاقسینیز. اونودولموش سؤزجوکلر ده بو بایاتی‌لارین ایچینده آز دئییل.
شاهسئون فولکلورونون توپلانیشی ایله آذربایجان فولکلورونون تانینمامیش بیر آداسی تانینا بیله‌جکدیر، بو تانیش‌لیق بیزیم ادبیات دا و دیلده ائتگی‌سیز اولا بیلمز.
حمید قرایی نین شاهسئون دلی‌لر طایفاسیندان اولدوغونون خاطیرلاماسی دا گره‌کیر. نییه کی احتمالن بو بایاتی‌لار هر طایفانین ایچینده چئشیدلی اولا بیلسین، اؤرنک اولاراق والی گؤزه‌ته‌نین توپلادیغی بایاتیلارلا بو بایاتیلارین آراسیندا فرقلر دویولور، بو مسئله بو بایاتی‌لارین ایکی طایفایا یانی یارجانلی و دلی‌لر طایفاسینا باغلی اولدوغوندان آسیلی اولا بیلر.
بو بایاتیلارین یازیسیندا شاهسئو‌ن لهجه‌سی‌نین اؤزه‌للیک‌لری امکانیمیز قدری گؤز اؤنونه آلینیب‌دیر.
سایقیلارلا
سید حیدر بیات
قوم یای ۸۶

 

میخک اکدیم گؤردولر
گولله‌ممه‌میش دردیلر
خوش او قیزین حالینا
سئودی‌یینه وئردیلر

میخک اکدیم قاشینا
یار توتدوم هاواسینا
یاری منده‌ن ایله‌ین (منی یاردان ایله‌ین(
ایلی دونسون یاسینا

میخک اکدیم باییرا
یئل وورا تئل آییرا
ایککی گؤیول بیر اولسا
خودا نئجه آییرا

میخک اکدیم باییرا
قوش قاناتین آییرا
ایککی گؤیول بیر اولسا
خودا نئجه آییرا

آغ آت بیچنده گزه‌ر
بیخاو قیچیندا گزه‌ر
من قوربان او قارداشا
خانلار ایچینده گزه‌ر

آغ آت کیشنه‌دی گلدی
گًََمین دیشله‌دی گلدی
من قوربان او قارداشا
قوْیون باشلادی گلدی
گمgəm: آتین آغزینا وورولان دمیر

قارشی‌دا ایمام‌زادا
گلمیشم سنه دادا
ال مندن اتک سندن
سئودی‌ییم وئرمه یادا

قارشی‌دا قوْچ یاتیبدی
بوینوزونو چاتیبدی
حئییف او قوْچا اولسون
قوررو یئرده یاتیبدی

اوتایدان علی گلئر
علی دیوه‌لی گلئر
کاغیذ یازین یوللایین
قیزلارین شاهی گلیر

عاششیغی دئر بایاخ گلدیم
دوْلدوردوم بایاخ گلدیم
یاش دئدی اوز یاشادیم
گؤیول دئر بایاخ گلدیم

آغ تاووخ اوچدو گئددی
قاناتین آچدی گئددی
عمی قیزی کؤر اوییدیی
عمی‌اوغلوی کوسدو گئددی

او تایدان گلئرم من
چاغیرما دونئرئم من
اوْتوی پالیت کؤزودو
یئلپه‌مه یانئرئم من

آغ آت یولدا دوروبدور
خططی خالدا دوروبدور
آغ آت یالیی کسئیدیم
گؤر نه حالدا نه دوروبدور

بولاخ باشی پیتیراخ
خالی سالین اوتوراخ
بئش سن دییه‌ی بئش ده من
بلکه غمدن قورتولاخ

بولاق باشی پیتیراخ
چادیر قورون اوتوراخ
بئش سن دییه‌ی بئش ده من
بلکه غمدن قورتولاخ

اوتایدان گلیشی‌یه
من قوربان یئریشی‌یه
بیر چرک ایپک اولام (ulam)
دولاشام اریشی‌‌یه (dulaşam)

بیرجه بؤلوک آغ تاووخ
یاییلیر یولا تاووخ
سن منیمه‌ی من سنیی
پوخ یئمسین آغزی ساووخ

ده‌ییرمن اوستو چیچک
اوراخ گتیر گول بیچک
قارداش آداخلیی گؤردوم
آلاگؤز اوْیما بیرچک

بو دره باشدان گلر
سوزولوب باشدان گلر
هر کیم یارین ایسته‌سه
دوروب او باشدان گلر

قلیانین باشی یاندی
اود دوشدو داشی یاندی
دردیی غم شربتی‌دی
ایچدیکجه اورک یاندی

سو گلئر بوروخ بوروخ
سویا ووردوم یوموروخ
هر کس دئسه یار گلئر
ایکی گؤزوم موشتولوخ

سو گلیر آخماغینان
داش قیه ییخماغینان
منیم او اینجه یاریم
دالدادا باخماغینان

بو دره‌نین اوزونو
اوغلان قایتار قوزونو
گئد بابایا دئیینن
منه وئرسین قیزینی

بو دره اوزون دره
گئددیکجه اوزون دره
بوردا بیر باغ اکمیشم
یار گله اوزوم دره

دالان آلتی دریندی
سو سپمیشم سریندی
منی بو درده سالان
بیر آلا گؤز گلیندی

بو یازغی یازغی دؤیلو
یازیلمیش یازغی دؤیلو
آتام آنام ساودامی
گؤینوم هئچ راضی دؤیلو

آغ داغین او یوزوندا
جئیران اوینار دوزونده
من یاریمی تانئرئم
قوشا خال وار اوزونده

دام دامادی دامیمیز
قوشادی ائیوانیمیز
سن اوردان چیخ من بوردان
کؤر قالسین دوشمانیمیز

قیزیل گول قوتودادی
یار یاتیب یوخودادی
سسلن سسی‌یه قوربان
مطلب ویره‌ن خودادی

قاراقان بولاخلاری
گؤی چالئر دیرناخلاری
سن اول سلمگ آغاجی
من اولوم بوداخلاری

سو گلئر لوللـه‌ن‌نیریر
باغچانی گؤللـه‌ن‌نیریر
منیم او خوردا یازیم
دیلسیزی دیللـه‌ن‌نیریر

داما چیخدیم بویلادیم
داسمال آلدیم اوینادیم
گؤردوم یاریم گلمه‌دی
اوتوردوم چوخ آغلادیم

آغ داغا باخ آغ داغا
سئوکه وئریب مئو باغا
بو آلا گؤز داققالی قیزلار
گیدر جلاد ساغماغا

بو دره‌نین اونون (ünün) چک
اوْتون یاندیر کولون چک
غریبه قیز وئره‌نین
بوینو آردیندان دیلین چک
(ün: سس)

بو دره‌ینه‌ن گئدمیرم
چارقاتیم یئلله‌دمئرم
جاهال اوغلان گؤرومم
دول کیشی‌یه گئدمیرم

آی گیدر باتان ییره
دوست قیلام یاتان ییره
گلین ال اله وئره‌ک
گیدک نار ساتان یئره

آیینان اولدوزونان
قونومام سولدوزونان
باشیم بلایا گئچتی
بیر دیل بیلمز قیزینان
(قونومام: قونموشام، قونماق: کؤچری ائل‌لرین یایلاقدا یا قیشلاقدا قونوب چادیر قورمالاری. قوم ساوه کؤچری ائل‌لری بونا کؤچ قون دئیه‌رمیش‌لر. من بیر شعریمده کؤچ قون دئییمینی ایشلتمیشدیم، بیر ائدیتچی یولداش اؤز نظرینده بونو اصلاح! ائدیب قون کؤچ یازمیشدی.
سولدوز: قوم ساوه ده یاشایان بیر تورک طایفاسی)

گیدئردیم یولومونان
اوینئردیم گولومونن
کوسدورومم گولومو
لال اولموش دیلیمی‌نن

بیرجه بؤیوک خوردا قیز
دولدوروم من داما؟ قیز
قاباقی‌ییز کسیم من
ساخلاداییم شاما قیز

سو گلدی آرخ ائیله‌دی
اووقاتیم تلخ ائیله‌دی
بو ایشلری،؟
قیریلمیش خالخ ائیله‌دی

ساققیز آغاجی سودا
بیرین کس بیرین بودا
گؤزو یولدا قالانین
مدلبین وئرسین خودا
(بودا: دیدیب پارچالاماق)

ساققیز آغاجی هاچا
الیم دولاشدی ساچا
من بیر اوغلان ایستئره‌م
منی گؤتوره قاچا
(ایکینجی مصراع بئله ده قئید اولموشدو: من بیر هونرلی اوغلان ایستئرئم)

بیر قیز سئودیم کوردلردن
حانا گئدمز اللردن
گل گل گؤتوروم قاچیم
قورتاریم کؤپکلردن

بیر قیز سئودیم دللردن
حانا گئدمز اللردن
گل گل گؤتوروم قاچیم
قورتاریم آغیر ائل‌لردن
دل‌لر: شاهسئون ده دلی‌لر طایفاسی.

قارشی‌دا بیر قویو وار
آبی کؤوشر سویو وار
اولومام درد دلی‌سی
منه دئرلر خویو وار
خویلو: دلی، زنگان دا جینلی خویلو دئییمی چوخ ایشلک دیر.

علی‌یم علمیم وار
داواتدان قلمیم وار
یاخینا گله بیلمم
ییراخدان سلامیم وار

علی دیر منیم آرخام
مورشیت یول وئره قالخام
سیزینتیدان دؤیونم
چئشمه دن گلن آرخام

گیدن گئدمه ایشیم وار
زرگره گوموشوم وار
سن گیدن اؤلکه‌لرده
گؤزو باغلی قوشوم وار

قیزیل اوزوک پیروزه
گئدین دئیین خوروزا
بو گیجه بانلاماسین
یار گله‌جکدی بیزه

قیزیل اوزوک بندی یار
نه دئدیمکی دؤندو یار
هله کی دؤنوبدور
منده بیللم اؤلدو یار

قیزیل اوزوک لال قاشی
دور گئد ایییدلر باشی
آدیی دییه بیلمئرئم
خان قییینیم قارداشی

قیزیل اوزوک لاخ لاخی
وئردیم آنام ساخلادی
آنامی پیر اولسون کی
منی تئز آداخلادی

اوغلان آدیی جمشیددی
گون داغلارا دؤنوبدو
سن آلیب وئرن اوزوکلر
بارماغیمدان دوشوبدو

اوغلان آدیی طالیبدی
گون داغلارا چالیب‌دی
سن آلیب وئرن اوزوکلر
بارماغیمدا قالیبدی

اوغلان آدیی مورشوددو
گون داغلارا دوشوبدو
اؤزوی هئشتاد دؤیوله‌ی
مال گؤتویو اؤرتوبدو
هئشتاد: هئچ زاد

اوغلان آدی یاقوبدور
گون داغلارا دوغوبدور
سن آلیب وئرن اوزوکلر
بارماغیمی بوغوبدور

اوغلان آدی مورشوددور
گون داغلارا دوشوبدور
سن آلیب وئرن اوزوک
بارماغیمدان دوشوبدور

قویونو یایدیم جه‌یه‌نه
سوتونو ساغدیم له‌یه‌نه
بیر ساچیمی دؤرد ائله‌دیم
بلکه قیزیللار؟ بیه‌نه

قویونو یایدیم قوزوینان
دیرناغیینان توزوینان
من قول بویون اولئیدیم
سیزیی اوُبا (uba) قیزیینان
اوُبا: اوْبا

قویونو یایدیم قوزوینان
دیرناغیینان توزوینان
سارماشئیدیم یاتئیدیم
سیزین اوُِبا قیزیینان
سارماشماق: قوللاری برک برک دولاماق، عین آنلامدا تیلیم خانین دیوانیندا دا ایشله‌نیب

اوتای بوتای بیزیمدی
دویمه‌ی دوزوم دوزوم دو
گئد بابایا دئیینه‌ن
کیچیک قیزیی بیزیمدی

آغ داغین اته‌یینده
قوچ قوزو یاتاغیندا
بیر گئجه مهمان اوُلام
شاه صنم اوُتاغیندا

بو گلن یارا بنزئر
ممه‌سی نارا بنزئر
بیر یاندان عمیم اوغلو
بیر یاندان یارا بنزئر

بو گلن یار اولئیدی
ممه‌سی نار اولئیدی
ایککیمیزه بیر کؤینک
یاخاسی دار اولئیدی

اوتای بوتای بیزیمدی
عاقیخ (عقیق) دوزوم دوزومدو
عمیم قیزی اولماسا
داییم قیزی بیزیمدی

دامدان داما گلیمم
یار سالماغا گلیمم
ایتیریمم یاریمی
آختارماغا گلیمم

گیده‌رم گنه گللم
ایلنمه‌م گنه گللم
بیرده گله‌ی یئمیزه
دییه ایمانا گللم

گل گئدمه بو ییل بیزدن
قار گلئردیکی دیزدن
ناقارت (نه قدر) اوتورام دوزم (düzəm)
بو ییل کی یامان قیشدان
دوزمک düzmak: دؤزمک

ساری کلک زردیمن
عجب دوشدوم درده من
آچیلمامیش گولودوم
نئجه یاتیم گؤرده من
گؤر: گوْر، قبیر

سو گلر باغا نئینیم
ده‌یمه‌ز یارپاغا نئینیم
منیم بو ناشی یاریم
گلمز اوتاغا نئینیم

چینار آغاجی چینار
یارپاغی دینار دینار
هر کس بی‌کس اؤلسه
قوُیارلار یولدان کینار

اوغلان اوغلان اویوندا
قوچ قوزولار قویوندا
قوچ قوزونو قیرئیدیم
بو رشید اوغلان تویوندا

اندیم گلدیم جاجیخدان
یول سالدیم یونجالیخدان
یلیم آغزیم یانایدی
بیر سؤز دئدیم آجیخدان

آلما آلدیم نار گلدی
کؤینک بیچدیم دار گلدی
کؤلگه دوشدو ائیوانا
دئدیم یاغین یار گلدی

آغاج آتدیم آغاجا
بیر قوش توتدوم بالاجا
قارداش آداخلیی گؤردوم
قاشی گؤزو قاراجا

آغاج آتدیم آلمایا
آلما گؤیده قالمایا
خودام منی قوچ قویدو
قیزلار قیسسیر قالمایا

بو آلما بیزیم آلما
یوللارا دوزوم آلما
بیلسئیدیم یار گله‌جک
ساخلاردیم اوز ایل آلما
اوز ایل: یوز ایل

بیزیم یئرلر داغیستاندی
یاغیب قار قالا بیلمئرئم
یوکله‌نیبدی کجاوه‌سی
گئدیب یار قالا بیلمئرئم
(بو گرایلی‌نی دا شاهسئون قادینلاری بونودا بایاتی کیمی منیمسه‌ییبلر)

قیزیل آت نالی نئینر
آغ گوبک (gübək) خالی نئینر
یاری گوزل (güzəl) اولانین
دونیه‌ده مالی نئینر

قارشی‌دا ایمام قاسیم
الیم صحنینه باسیم
وئر منیم مدلبیمی
ایلده بیر قندیل آسیم

حیطه‌میز پیسته‌دی
قاپیمیز یول اوسته‌دی
جاوانلاریمیز خسته
قارریلار هوسته‌دی

گئد ایلیش نر کیشیدن
ایلیشمه هر کیشیدن
تولکو صیفت؟
قویروغو چمبر کیشیدن

قیزیل گول خندان اولدو
آچیلدی دن دن اولدو
من سندن آیریلمازدیم
آیریلیق سندن اولدو

بو یول گیدئر ائوریله
یئل اسه قوم دئوریله
سنی منه ویره‌له
دونیه باشا چئوریله

قارا کپنک گئییمی
“بوردا لئیلام” دئییمی
من بورادا یوخوموشام
دئر بیر پوخ یئییمی

گیدرم قیراغینان
گول بیچدیم اوراغینان
ایتیردیم سئوگیلیمی
گزه‌رم سوراغینان

بو یولو یول ائیلرم
توفنگیم قوْل ائیلرم
سنی منه وئرسه‌لر
ائلچی‌نی بول ائیلرم

قارشی‌دا قارا چادیر
وورولوب دارا چادیر
هانی سنیی صاحابیی؟
قالدیی آوارا چادیر

بو چیراخ ییراخ یانئر
گئتدیکجه ییراخ یانئر
اوْتوی پالیت کؤزودور
دئشدیکجه اورک یانیر

قارشی‌دا چیراخ یانئر
چیراخ نه ییراخ یانئر
سؤزوی غم شربتی‌دی
ایچدیکجه اورک یانئر

عاششیغی قار قالانا
قار یاقدی یار قالانا
دیمه‌دی دوشدم اؤللم
اوستومه قار قالانا

قاراقان بولاخلاری
گؤی چالیر دیرناقلاری
سن اول سلمگ آغاجی
من اولوم بوداخلاری

آی گیدر باتان ییره
ملک‌لر یاتان ییره
عمی قیزی قوُربان اولسون
عموغلو یاتان یئره

گئدئردیم دام آراسی
تاپدیم بیر نار پاراسی
اؤپولمه‌میش قیز گؤردوم
اوزونده دیش یاراسی

داغلارین قاری منم
گون گؤروب اریمنه‌م
قاز قبیریم یول اوسته
جاوانام چوررومه‌نم

داغلاردان اوجا گؤینوم
تورپاخلی یولا دوندوم
یوللارا باخا باخا
سارالان گؤله دؤندوم

داغلارین گؤی چیمنی
گؤیه‌ییر؟ گؤی چیمنی
ییمه‌لرم؟ تاپارام
قوی وورسون آوچی منی

عاششیقی داشدان اؤزوم
سوزولئر داشدان اؤزوم
نه آتام وار نه آنام
یاراندیم داشدان اؤزوم

داغلار داغلادی منی
گؤرن آغلادی منی
باشیما بیر داش دوشدو
فلک قارغادی منی

بولاخ باشیندا دوران
بولاغی بولاندیران
اؤز یاریی بوردا دؤیلو
گؤزونو دولاندیران

بولاخ باشیندا دورما
بولاغی بولاننیرما
اؤز یاریی چیخدی گئددی
گؤزلریی دولاندیرما

دومانلی داغلار گؤینوم
نیسگیل‌لی باغلار گؤینوم
نه آچیلار نه گولر
همیشه آغلار گؤینوم

داغلارا باخئرئم داغلار دوماندی
گؤینومه باخئرئم جییه‌ریم قاندی
بیر کاغیذ بارماقلار نیچه قیراندی؟
یازدیریب یوللامای من بینوایا
(بو قوشما دا قوم ساوه شاهسئون قادینلاری ایچینده بایاتی کیمی منیمسه‌نیب‌دیر. بونا یاخین حسین منزوی نین بیر بئیتی وار:
یک نامه به نامم ننوشتی و نگفتی
کاغذ به سمرقند تو ای قند به چند است؟
منزوی شعرلرینده چوخ مضمونلاری تورک خالق ادبیاتیندان بورج آلمیشدی، بو بیئت ده او سیرادان اولا بیلر)

بو داغلار قوررو داغلار
چئشمه‌لی سولو داغلار
بوردا بیر غریب اوْلسا
گؤی کیشنه‌ر، بولود آغلار
(بو بایاتی‌دان بیر مشهور واریانت‌ دا وار: بو داغلار اولو داغلار/ چئشمه‌لی سولو داغلار/ غریب یئرده اؤله‌نین/ حالینا بولود آغلار. هر حالدا شاهسئون‌لرین بو بایاتی‌سینین دؤردونجو میصراعسی‌: گؤی کیشنه‌ر بولود آغلار دا بیر اؤزل اصالت واردیر. عین حالدا ایلک مصراع دا قوررو =قورو سؤزجویو خوش دوشمه‌ییر.)

ککلوک سکه‌ر داش اوسته
قلم یازار قاش اوسته
اوغلان دییه‌ر بیر اؤپوش
قیز دا دییه‌ر باش اوسته

سکینه سکه‌ر داش اوسته
سورمه‌نی چکه‌ر قاش اوسته
موسا دئدی بیر ماچ وئر
سکینه دئدی باش اوسته

داغلار باشی چیمنلر
ککلوک‌لر‌ داغدا دنلر
اوغلو اؤلان آنانین
اورگی تئز وره‌ملر

مانیسا گئدیب اینجیر آلا
دایداسینا زینجیر آلا
یاتان اوُیانا
دینجین آلا
(؟)

عزیزیم داشا چالار
قاریاغار داشا چالار
ییمه‌ نامرد چوره‌گین (çürəgin)
آخیر بیر گون باشا چالار

سو گلر آخار گیدر
باغچادان آخار گیدر
بو دونیه پنجره‌دی
هر گلن باخار گیدر

عاششیقی در (دئیه‌ر) وای دردیم
[وای دردیم] قارا دردیم
خالخ وای اکدی گول دردی
من گول اکدیم وای دردیم

عزیزیم داشا دوشر
قار یاغار داشا دوشر
قارداش موشکیل ایشی
آخیر قارداشا دوشر

آی چیخیر پرلی پرلی
قاپیسی قوُِشا نرلی
گیرئیدیم یار قوینونا
چیخایدیم ترلی ترلی

بو دونیه فانی‌دی فانی
دونیه‌ده قالان هانی
داوود اوغلو سولیمانی
تاخت اوستوندن سالان دونیا
(خسته قاسیمین بو گرایلی‌سی‌ دا ایرانی باشا باش گزن تورکولردن بیریسی‌دیر. ساوه قوم عاشیقلاری ایچینده خسته قاسیمین شعرلری تیلیم خان کیمی یاییقین‌دیر)

آچیخ قوی پنجره‌نی
گؤزوم گؤرسون گله‌نی
نیجه قبیره قوُیارلار
یار دردیندن اؤله‌نی؟

من گیدیرم قالا رای
مئهریی کیمه سالا رای
آوارا بولبول کیمی
گولدن گوله قونارای

عزیزیم گوله گوله
کول اکدیم گوله گوله
دوستلوقونان یئویم ییخدی
اوزومه گوله گوله

بیر آغاشدا اوچ آلما
اونو نیجه یئندیریم
قارداشیم کوسوب گئدیب
اونو نیجه دیندیریم

فله‌یی دیندیرئیدیم
یای اوخا میندیرئیدیم
فلک الیمه گلسه
چارخینی دؤنده‌رئیدیم

بو فلک مستی فلک
بیزیمن قصددی فلک
هر یانا اوز دؤندردیم
اورانی کسدی فلک

فله‌یین قهری منه
گلمه‌دی رحمی منه
فله‌یین غم کؤینه‌یین
آخیر گئیدیردی منه

داغلاردا قار قالماسین
ارریسین قار قالماسین
مردین دیلی قورروسون
نامرده یالوارماسین

عزیزیم اوُچدوم گل
غم باغینا دوشدوم گل
یاخچی گونومون دوستو
یامان گونه دوشدوم گل

قویونودوم قوردا دوشدوم
ایرریدیم خوردا دوشدوم
آپار خبر آناما
دئدیگیی یوردا دوشدوم

خوراسان یولوندا سالدیردیم حامام
اوخودوم قوُرآنی ائیله‌دیم تامام
صیدقینان چاغیردیم اون ایککی ایمام
منیم عرض-حالیم یاز یارا [؟]
(بو ناقیص قوشما دا بایاتی‌لار ایچینده گلیب‌دیر.)

یاغا یاغا…
اوجو دوشدو بیزیم باغا
عمیم اوغلو علی آقا
گلین گئدک اویناماغا
(بعضی بایاتیلارین ایلک میصراعلاری ناقیص دیر، بونلار عئنن کرکوک تورکلری نین خوریاتلارینا اوخشاییرلار)

اگر ایسته‌سه ائل سنی
ییخا بیلمز یئل سنی
نامرده بویون ایمه
قوی آپارسین سئل سنی

عطریمی آل گوللردن
اوُزاخ گئدمه ائللردن
ائله خیدمت ایله‌ین
یاقین دوشمز دیل‌لردن

اوچ باجییدیک بیر آنا
گزئردیک یانا یانا
فلک ووردو داغیتدی
هر کس دوشدو بیر یانا

سوسوزمام سو یوخدور
سو چوخدو ویره‌ن یوخدو
دوشومم غوربت ائله
دردیمی بیلن یوخدو

سؤزوی دیمه آشکارا
دردیمه یوخدو چارا
دیندیرمه قان آغلارام
اوره‌ییمده وار یارا

گؤزلری قاراسیندان
یاش آخئر یاراسیندان
اوْلو کی هئچ ال چکه
آنا اؤز بالاسیندان

داغلارا دولو دوشر
قاریاغار دولو دوشر
قبیریمی یول اوسته قاز
دوست گلر یولو دوشر

بیر قوش گلدی ییمندن
قاناتی گؤی چیمندن
قاناتین بوُیاییبدی
منیم آه-زاریمدان

غریبم قیسسیلیمام
بیر قیلدان آسیلیمام
منه غریب دیمه سن
ایچردن کسیلیمم

چیخدیم داغلار باشینا
یازی یازدیم داشینا
باجی‌لار قوربان اولسون
غوربتده قالان قارداشینا

عاششیقی بالا دردی
ساغالماز بالا دردی
هامی یارام ساغالسا
ساغالماز بالا دردی

من بیر یارالی قوچام
قاچاغیم یوخدور قاچام
قارنیم کی سیرفا دؤیلو
گلنه دردیم آچام

(بو مضموندا هوشنگ جعفری‌نین بئله بیر بئیتی وار: اوره‌ییم کی سیرفا دئییل منیم / گلنه گلم آچام آیریلیق!)

قوردون آدی یئدی‌دی
ییمه‌دیده یئدی‌دی
چیخ بو داغلار باشینا
گؤر: نه دئدی دئدی‌دی

چیخدیم داغین باشینا
یازغی یازدیم باشینا
گلن گلسین اوخوسون
نلر گلیب باشیما

قیزیل ایینه‌نین ساپی
گؤرسن‌سین سیزین قاپی
منی یاردان ایله‌ین
دیلنسین قاپی قاپی

خارماندا قوردوم تایا
کؤلگه‌سین سالدیم چایا
زخمتینن باغ اکدیم
امه‌ییم گئددی زایا

آی آیدینلیخ آلادی
آی باتمئر نه بالادی
اوغلان قیزین دردیندن
شهید کربلاد

توپلایان: حمید قرایی

دوزنله‌ین، ایضاحلار و اؤن سؤز: سید حیدر بیات

+ نوشته شده در ۲۱/۵/۱۳۸۷ساعت ۱۷:۲۸ توسط اصغر حسنی دسته : نظر(0)

مصاحبه با آشیق حق رضا فطری

عاشق حق رضا فطري - متولد شهرستان آذربايجانى قروه در استان كردستان

 

 

                                          

گفت و گو با عاشق حق رضا فطري - متولد شهرستان آذربايجانى قروه (در استان كردستان) در باره موسيقى تركى استان همدان-آذربايجان

براى خواندن مطالبى در باره بخشهاى آذربايجانى استان همدان٬ به وبلاگ همدان آذربايجان مراجعه كنيد

 

متن حاضر مصاحبه‌اي است كه توسط سعيد جلاليان با عاشق حق رضا لطفي انجام گرفته كه در روزنامه جام‌جم مورخ 17 خرداد 83 به چاپ رسيده است. عاشق حق رضا فطري از آن موسيقيدان‌هايي است كه اسرار زيادي را از هنر موسيقي در سينه دارد. او متولد 1323 روستاي تراقيه از شهرستان آذربايجانى قروه در استان كردستان است و يكي از نمايندگان موسيقي تركى منطقه همدان به شمار مي‌آيد. عاشق حق رضا در ميان علاقه‌مندان موسيقي در همدان به خان ميرزا شهرت دارد. خان ميرزا مي‌گويد: موسيقي يعني عشق، حال، جلوه. اين هنري خدايي است. در هر استان و محلي، يك موسيقي با حال و هواي مخصوص وجود دارد. موسيقي همدان گمنام است. اين موسيقي بسيار به ياد ماندني است و من در حد توانم خواسته‌ام آن را معرفي كنم.

 

دو نكته: بخشهاى تركى استان همدان جزء آذربايجان جنوبى اند٬ موسيقى تركى همدان هم به همين اعتبار شاخه اى از موسيقى آذربايجانى و در مقياس وسيعتر موسيقى خلق ترك در ايران است. نكته ديگر آنكه تركان استان همدان اقليت نبوده اكثريت جمعيتى اين استان را تشكيل مىدهند.

-------------------------------------------------------------

 

 

 

*موسيقي اين منطقه از كي و كجا شروع شده است؟

در قديم استاداني داشتيم كه سينه به سينه، اين شعرها و موسيقي‌ها را به صورت‌هاي مختلفي به امروز رسانده‌اند، ولي متاسفانه مكتوب نشده است. اين موسيقي در مجالس نواخته مي‌شده و بسيار باحال و شور بوده است و مي‌دانيم به هنري كه انسان را به درجات بالا مي‌برد موسيقي گفته مي‌شود، نه به هر صدا و نغمه‌اي. موسيقي همدان داراي چند نوع آهنگ است، كه اگر كسي آن را به صورت كتاب نت درآورد يا ضبط كند، در اكثر جاهاي ايران مورد پسند واقع مي‌شود. زبان موسيقي ما تركي است. حتي غير ترك زبانها هم مي‌توانند از اين موسيقي لذت ببرندو...

 

 

 

*اين موسيقي كه شما از آن صحبت مي‌كنيد، نزد چه كساني محفوظ است؟

هنرمندان بسياري در روستاهاي مختلف همدان بوده و هستند، كه راوي اين نوع موسيقي‌اند. البته تعدادي هم فقط به دليل كسب درآمد به سوي هنر رو آورده‌اند، كه هرچند اين كارشان نمي‌تواند خيلي بد باشد اما موسيقي محملي است براي عروج و فرا رفتن از روزمرگي‌ها. در يك شعر تركي زبان شاعر مي‌گويد: موسيقي براي اهل علم معشوق است. اثر ناله ني براي عارف، ارزش جان دارد، وقتي مضراب به تار مي‌خورد، پرده غم بسته مي‌شود. در قديم عاشقهاي آذربايجان وقتي مي‌خواستند امتحان بدهند، به اطراف همدان مي‌آمدند و شعرها و موسيقي‌شان را نزد عاشقهاي اين محل تكميل مي‌كردند. آنها در اصل براي طي دوره معرفتي به همدان مي‌آمدند

 

 

 

*اگر موسيقي همدان و موسيقي تركي آذربايجان اين همه با هم نسبت دارند، پس چطور است كه موسيقي همدان ثبت نشده، ولي موسيقي آذربايجان جاي خودش را در ميان جامعه باز كرده و معرفي شده است؟

همدان در مكاني قرار گرفته كه زبان مناطق شهري‌اش، فارسي است. در مناطقي تركي صحبت مي‌كنند. در طرف ديگر كرد هستند و در بعضي شهرستان‌هايش هم لري حرف مي‌زنند. در اين استان ما چهار زبان داريم اين تنوع در شهرهاي ديگر كمتر است.

 

 

 

*داستان روايي شما به زبان فارسي هم نقل مي‌شود؟

اگر كسي بخواهد، ما لابه‌لاي شعر اصلي ترجمه فارسي آن را هم بيان‌ مي‌كنيم؛ ولي اصالتا موسيقي تركي همدان شعر فارسي ندارد... شهرهايي مثل تبريز كلا ترك زبان هستند. براي خودشان نت دارند، ولي در همدان چون تركها در اقليت‌ هستند، موسيقي عاشقي اين منطقه در كل كشور مطرح نشده است.

 

 

 

*آيا نياز است روي موسيقي تركي همدان كار شود، يا اين كه موسيقي ثبت شده آذربايجان مي‌تواند روايت‌گر موسيقي تركي همدان نيز باشد و آن را در طول تاريخ زنده نگه دارد؟

اگر روي موسيقي تركي همدان كار و اين موسيقي معرفي شود، اتفاق جالبي خواهد افتاد و خودش مي‌تواند يك شاخه بخصوص ايجاد كند، ولي تا به حال اين‌كار انجام نشده است. توجه كنيد كه موسيقي منطقه آذربايجان اكثرا ملودي‌هاي شادي دارد. ساز اصلي آنها قپوز يا چگور است و از تار فارسي استفاده نمي‌كنند اگر بخواهند تار داشته باشند، از تار قفقازي بهره ‌مي‌گيرند. آنها حنجره‌هايي دارند كه با كوكهاي بالا راحت‌تر مي‌خوانند، ولي وقتي به موسيقي تركي همدان مي‌رسيم، از تار فارسي يا به عبارتي تار شيرازي هم استفاده مي‌شود. آهنگهاي همدان ملايم‌تر مي‌شود و در موسيقي همدان به نوعي معرفت مي‌رسيم؛ مثلا در داستان ((غريب)) گفته مي‌شود، غريب به همدان رفت و ديگر نيامد و خبري از او نشد در آهنگها و روايت‌هاي همدان نقش عرفان‌ پررنگ‌تر مي‌ِشود.

 

 

 

*از چه سالي به سوي موسيقي كشيده شديد؟

از موقعي كه در روستا بودم. ما در روستاي تراقيه كه نزديك قروه است، زندگي‌ مي‌كرديم و زبان ما، هم تركي است و هم كردي. از آن موقع، علاقه به لري و فارسي هم داشتم، آنجا هنرمندان به روستاي ما مي‌آمدند و مجالس شادي داشتند. اين هنرمندان شبها مراسم‌شان را برگزار مي‌كردند. وقتي مي‌ديدم كسي چگور مي‌زند و مي‌خواند، آن زمان بچه‌ها را به مجلس بزرگ‌ترها راه نمي‌دادند. به دليل عشق و علاقه به موسيقي، جانم براي ساز و آواز آنها در‌مي‌آمد. مرا به داخل راه نمي‌دادند. به دليل عشق و علاقه به موسيقي، جانم براي ساز و آواز آنها در‌مي‌آمد. مرا به داخل راه نمي‌دادند و اذيتم مي‌كردند. من براي گوش دادن به موسيقي مي‌رفتم بيرون و گوشم را به شيشه پنجره مي‌چسباندم، تا شعرها و نغمه‌هاي عاشق‌ها را ياد بگيرم. عاشقهاي قديمي طوري اجرا مي‌كردند كه حرفهايشان در مردم اثر مي‌كرد. آنها از داستانهاي ((كرم واصلي)) مي خواندند، از ((شاه اسماعيل و پري خانم))، ((ممد و پري)) يا ((سيد و پري)) و ...مثلا ((كرم واصلي)) را شاعر به گونه‌اي به نظم ‌مي‌كشد كه عاشقهاي آن به هم نمي‌رسند. البته داستاني طولاني دارد و قدمتش زياد است. ((كرم)) كسي بوده كه معشوقش، خداوند را، در جلوه‌ ((اصلي)) مي‌ديد، نه اين كه عاشق خود ((اصلي)) باشد. راوي‌ها و عاشقها از ابتدا تا انتهاي داستان را مي‌خواندند و ساز مي‌زدند. ((بش بند)) (پنج بيت) هايي خوانده ‌مي‌شود و لا‌به‌لاي آن به شكل داستان سرايي و نثر توضيح ‌مي‌دهند.

 

 

 

*بالاخره آموزش و فراگيري شما از همان موقع شروع شد؟ از پشت پنجره؟

بله، عرض كردم كه من نواها و شعرهاي آن عاشقها را از لا‌به‌لاي درز پنجره ‌مي‌شنيدم. خوب گوش مي‌كردم و آخر شب وقتي مي‌خواستم بخوابم از اول داستان شروع مي‌كردم و آخر شب وقتي مي‌خواستم بخوابم از اول داستان شروع مي‌كردم. همه شعرها را مرور مي‌كردم و همه آوازهايش را مي‌خواندم

 

 

 

*كسي در ميان خانواده شما موسيقي كار نمي‌كرد؟

در خانواده ما همه صداي خوبي داشتند. برادر من صداي گيرايي دارد و نيز پدرم كه مشهدي‌علي ميرزا بود. آن موقع مردم روستاها به تعزيه خيلي علاقه داشتند. پدر من تعزيه خوان بود. وقتي شروع مي‌كرد به خواندن، مردم ناخودآگاه مي‌گريستند. من هم صدايم را از او به ارث برده‌ام. خيلي سختي مي‌كشيدم، چون هر هنرمندي كه به روستاي ما مي‌آمد، فورا مي‌رفتم پشت پنجره مي‌نشستم و موسيقي گوش مي‌دادم. با اين روش خيلي داستان‌ها را حفظ شدم. قسمت‌هايي را هم كه خوب متوجه نمي‌شدم، از ديگران مي‌پرسيدم و به ذهن مي‌سپردم و به ذهن مي‌سپردم، تا اين كه به مكتب رفتم و با سواد شدم، آن وقت اين داستان‌ها را به روي كاغذ آوردم.

 

 

 

*در روستاي شما راديو بود؟ چون شنيدن موسيقي رايج در راديو هم مي‌توانست تاثيرگذار باشد.

ما راديو نداشتيم. تا سن ده، دوازده سالگي در روستا، ما فقط جعبه آواز داشتيم. بعد يك گرامافون تپاز راديو دار آوردند. مردم جمع ‌مي‌شدند و اخبار مملكت را با آن گوش مي‌دادند. حدود 18 ،19ساله بودم كه اولين تلويزيون را به روستا بردم و مردم از آن استفاده‌ مي‌كردند.

 

 

 

*چطور شد كه به صورت حرفه‌اي شروع كرديد؟

خيلي علاقه‌مند بودم، ولي خانواده و اقوامم با خواندن و ساز زدن من بشدت مخالف بودند و رضايت نمي‌دادند. از چوبهاي زردآلو چگور درست مي‌كردم. با سيم بكسل و يا سيم تور كاه‌بندي و ... سيم ساز درست مي‌كردم. سازم را هميشه قايم مي‌كردم، كه كسي آن را نبيند. حدود ده دوازده بار ساز ساختم، اما همه را يكي پس از ديگري شكستند. ما كشاورز بوديم. گاو و گوسفند داشتيم، يك روز گاو ما يكي از اين سيمها را خورد و مجبور شديم سرش را ببريم. من گوشت آن را به روستاهاي اطراف بردم كه بفروشم. وقتي به روستاي كروه حصاري رفتم، ديدم عاشقي به نام عاشق مرادي ساز مي‌زند و آواز مي‌خواند.تقريبا 17-18 ساله بودم. رفتم و من هم جلوي در آن خانه شروع به آواز خواندن كردم. از صداي من خيلي خوشش آمد. چون صداي خودش خيلي خوب نبود. بالاخره گفتم اين سازت را به من بفروش، اما قبول نكرد. ناچار تمام گوشتها را به او دادم و سازش را با التماس خريدم. آمدم و آن را در تاقچه منزل پنهان كردم. شب كه شد، چراغها را يكي يكي خاموش كردم و شروع كردم به زدن. صداي سازم را شنيده بودند، فردا آمدند و چگورم را كه داخل اجاق بخاري قايم كرده بودم، پيدا كردند و شكستند.

 

 

 

تا اين كه آخرش بعد از خدمت سربازي مستقل شدم. آن روزها نجاري هم بلد بودم. يك روز براي نجاري رفته بودم منزل يك نفر كه ديدم در خانه چگور دارد. گفتم آن را نمي‌فروشي؟ گفت چرا مي‌فروشم. من هم در عوض درست كردن چند تا پنجره چگورش را گرفتم. از آن موقع شروع به كار حرفه‌اي كردم، چون ديگر كسي مزاحم من نمي‌شد. در آن شرايط ديدم بدون استاد نمي‌توانم درست كار كنم. رفتم پيش عاشق حسين و عاشق اميرعلي كه از آدمهاي معتبر بودند. براي عاشق امير علي يونجه مي‌چيدم و او هم شبها به خانه ما مي‌آمد و به من چگور ياد مي‌داد. عاشقي بود به نام عاشق اسد كه از او هم خيلي ياد گرفتم. عاشق ممدخان خيلي از روستاي ما فاصله داشت، اما به خاطر يادگيري مطالبش با او هم كار كردم، تا اين كه يك نفر به نام صحبت‌الله طاهري به روستا آمد كه بر خلاف بقيه تار مي‌زد و موسيقي عاشقي را با اين ساز اجرا مي‌كرد. از آن زمان عاشق تار شدم، چون تا آن‌ موقع تار نديده بودم و خودم هم فقط نوازندگي با چگور را بلد بودم.

 

 

 

*اين آقاي طاهري تار فارسي مي‌زد؟

بله، ولي همان موسيقي تركي را روي آن اجرا مي‌كرد. طاقت نياوردم و وقتي مجلس تمام شد، رفتم و با صحبت‌الله حرف زدم و با زور و زحمت تارش را خريدم. اولش نمي‌فروخت، اما من او را راضي كردم كه اين كار را انجام دهد. تار را آوردم خانه و خيلي سعي كردم با آن آهنگ بزنم، اما نشد.

ديدم اين طور نمي‌شود. خانه و زندگي‌ام را جمع كردم و رفتم تهران. خدا رحمتش كند. استادي به نام اميري بود كه تار مي‌زد. البته اولش نزد استاد فرهنگ شريف كار كردم. بعد از مدتي ديدم برايم سخت است، چون من كارخانه مي‌رفتم و كار مي‌كردم و كلاس استاد فرهنگ شريف به من دور بود، رفتم و استاد اميري را پيدا كردم. خدا بيامرز، بعد از انقلاب در بمباران شهيد شد.

انسان بسيار خوب و ارزشمندي بود. موسيقي سنتي را پيش ايشان ياد گرفتم. كمي هم نت كار كردم. بعد از انقلاب به همدان برگشتم. شهرهايي مثل تبريز كلا ترك زبان هستند. براي خودشان نت دارند، ولي در همدان چون تركها در اقليت ‌هستند، موسيقي عاشقي اين منطقه در كل كشور مطرح نشده است

 

 

 

*بعد از اين كه به شهر همدان آمديد، وضع موسيقي چگونه بود؟

هرچه گشتم، فقط استاد جمالي را پيدا كردم. مدتي با او كار كردم. بعد گرفتاري اجازه نداد، تا اين كه نشستم و آهنگهاي محلي را كه ياد گرفته بودم، روي تار كار كردم. ديدم فقط صحبت طاهري است كه تار مي‌زند و ديگران نمي‌توانند موسيقي محلي را با تار بيان كنند. من هم شروع به كار كردم و با تار آهنگهاي عاشقي را تمرين كردم

 

 

 

*اين آهنگها چند تا هستند؟

آهنگهايي كه مختص و داراي اسم باشند، 12 تاست، ولي به چگونگي اجراي آن روايت بستگي دارد. مي‌شود هر روايت را هر چقدر كه بتواني ادامه بدهي، چون آهنگها به صورت بش بند(پنج بيتي) است و هر بش بند داراي آهنگ مخصوص خود است. اين بش بندها تقريبا به صورت غزل است و شاعر تخلص خودش را در بيت پنجم مي‌آورد. اگر بخواهيم از روي اصل اجرا كنيم، 12 آهنگ است، ولي مي‌توانيم آنها را بسط دهيم، تكرار كنيم و با اضافاتي به هم وصل كنيم.

 

 

 

*نسبت اين آهنگها با سيستم دستگاهي و موسيقي سنتي چگونه است؟

بيشتر حالت دشتي، شور و ابوعطا دارد. چهار گاه هم داريم، ولي بيشتر شور است. البته آهنگهاي محلي اين منطقه در چند تا پرده بيشتر نمي‌گردد. اما موسيقي سنتي در پرده‌هاي زيادي چرخش دارد.

 

 

 

*تا به حال موسيقي‌اي را كه در ذهن داريد، به كسي هم انتقال داده‌ايد؟ به عبارتي، شاگرد تربيت كرده‌ايد؟

تا آنجا كه توانسته‌ام، ياد داده‌ام؛ مخصوصا به بچه‌ها و خواهر زاده‌هايم و ديگران. جمع مي‌شديم دور هم و كار مي‌كرديم.

 

 

 

*موسيقي عاشقي را چطور؟

تا آنجا كه خواسته‌اند، ياد داده‌ام؛ مخصوصا پسرهايم مصطفي و مرتضي را كه حتي خيلي بالاتر از من هستند.

 

 

 

*شما روايت‌هاي عاشقي را ضبط كرده‌ايد كه ماندگار بماند؟

ضبط شده، ولي نه به صورت مدون.

 

 

 

*چرا؟

مي‌گويند مستمع صاحب سخن را بر سر ذوق آورد. وقتي كسي تشنه نيست، دنبال آب نمي‌رود. مشغله زندگي به گونه‌اي است كه همه مردم درگيرند، والا من مي‌توانستم اين داستان‌ها را به صورت كتاب، نوار و ويديو ارائه دهم. الان هم مي‌شود، ولي مشغله نمي‌گذارد. حامي هم وجود ندارد و طالب كم دارد. پس عملا نمي‌شود. قدر اين هنرمندان را نمي‌دانند. دست هنرمند را كسي نمي‌گيرد كه رشد كند. كسي به سراغ آدم نمي‌آيد. من مي‌توانم به چهار زبان، چهار نوع موسيقي براي مردم ارائه دهم. اكثر برنامه‌هاي من در شهرهاي مختلف با استقبال روبه‌رو شده است. منظورم خودنمايي نيست. مي‌خواهم بگويم كه همه بدانند بچه من كه 22 سال سن دارد دف ، تار و تنبور مي‌زند. در آموزشگاه‌ها تدريس مي‌كند، اما از ارشاد آمده‌اند و جلوي كارش را گرفته‌اند و مي‌گويند چون از 25 سال كمتر است، نبايد تدريس كند و مجوز نمي‌دهند. يكي هست كه در 7 سالگي هم مطلب براي آموزش دارد. يك نفر هم پيدا مي‌شود كه در 70 سالگي چيزي براي آموزش ندارد.

 

 

 

posted by mehran bahari at 5:24 PM

http://bicar-qorve-az.blogspot.com/2005/03/blog-post.html

+ نوشته شده در ۱۶/۵/۱۳۸۷ساعت ۱۰:۴۶ توسط اصغر حسنی دسته : نظر(2)