X
تبلیغات
یورد....ائل شسون بغدادی

یورد....ائل شسون بغدادی

قاراقان گونبزلری


"اٶیره نــجـــی". سایی 11. صفحه 52. ایکی ده یه رلی اثرین تانیتیمی قاراقان گونبزلری
آیدین قاراقانلی

"قاراقان گونبزلری یوکسک سوییه ده کرپیجله ایشله نه ن چوخ ده یه رلی بدیعی اثرلردندیر. قزوین استانیندا، همدان جادده سی اوزه رینده اولان آبگرم (ایستى سو) شهه رینین یاخینلیغیندا اولان ایکی ده یه رلی گونبز تیکینتیسی، سلجوقلار زمانیندان یادگار قویولوبدور. بو ایکی گونبزین آدی قاراقان گونبزلری یا دا قوشا ایمامزاده دیر. بو بؤلگه نین اصیل و بومی آدی قاراقان`دیر. منجه قاراقانلار ائله قاراخان تورکلریندن اولموشلار و قاراخانلیلار باشقا بؤلگه لرده اٶرنه ک اوچون : زنگانلا میانا آراسیندا قاراقانلولار (قره قانلو) و یا تبریزه یاخین و باشقا یئرلرده یئرله شمیشلر. آنجاق بیزیم بٶلگه ده کى قاراقان یعنى ساوا٫ قزوین٫ زنگان و همدان آراسینداکى قاراقاندا٫ قارخان سٶزو زامان گئچدیکجه ساده له شیب "خ" حرفى "ق" حرفینه دٶنوشموش٫ قارخان و قاراقان اولاراق تلففوظ ائدیلیر..... بو بؤلگه ده بوتونلوکله تورک لر یاشاییب و یاشاماقدادیرلار. دیللری ده دیل بٶلومونده آزربایجان تورکجه سینده قاراقان لهجه سیدیر. البته قاراقان لهجه سى همدان٫ قزوین٫ زنگان و ساوا لهجه سیدیرآنجاق تاسسوفلرله دئمه لییه م اٶزه للیکله خریطه اوستونده (نقشه) قاراقان یئرینه خرقان یازمیشلار.....

قارااقان گونبزلرینین تیکیلدییی ایل بللی دئییلدیر. آمما گونبزلرین دوزه لیشی-تعمیری- 460 -487-جی قمری ایللری گؤسته ریر. قاراقان گونبزلری سکگیز گوشه دیر. ایتالیالیلار 1347-جی گونش ایلینده اوچموش گونبزلرین بیر حیصصه سینی تعمیر ائدیبلر. گونبزلرین ائشیک گٶرونتوسو کرپیجله ایشله نیب بیچیلمه سینه باخمایاراق گونبزلرین چوخ گؤزه ل بیر گورونتوسو واردیر. گونبزلری اینشا ائده ن شخصین آدی گونبزین شرق طرفینده بئله یازیلیب: گونبزلرین مئعمار محممد بین مکر زنجانی`دیر. ائشترنین عقیده سینه گؤره بو ایکی گونبز ملیک شاه سلجوقی`نین ایکی سردارینین قبیرلریدیر. اونلارین بیرینین آدی ابو سعید بیجار سعد اوغلو، او بیریسینین آدی ایسه ابو منصور ایلتایتی تکین اوغلو`دور. گونبزلرین ایچ گؤرونتوسو بونلاردان عیبارتدیر: فرسک ناخیشلی قندیل گؤرونتوسو ایله طاووس، بالیق، قوش (ترلان)، نار آغاجی، سکگیز آیاقلی اولدوز و کوفی خططی ایله یازیلمیش بیر کتیبه...."

 http://www.gezvin.blogsky.com/?Cat=2

+ نوشته شده در ۶/۳/۱۳۸۷ساعت ۰۷:۵۷ توسط اصغر حسنی دسته : نظر(0)

قاراقان هارادی؟!!

 

 تئهراندان همدانا -البته قزوین خطی-  گئدنده تاکیستاندان ۲۰ کیلومتر اوزاقلاشسان داغلیق بیر منطقه یه گییریرسن بورا قاراقان­دی. جادانین یانینجا، بیر چای بویون بویونا اوزانیر. چای­ین آراسیندا بیر آز سو آخیر و چای­دا اولغون آقاجلاری شورلوق­دان آقاران ماسالارین اوستونده یاشیللانیر.

آبگرم­ه (ایستی سو) چاتار چاتماز بیر کند (قیرخ بولاغ) داغین  دوشونده گوزه چیرپیر و اونون آیاقیندا بیر بویوک بولاغ جوشور. یاخین ایکی دگیرمان سودو. سو جادانین قیراقییلا آخاراق خررود چایینا توکولور. سویون چوخو ارخه باغلانیب عبدالله خان قالاسینا (کند آدی) گئدیر و او کندین چوللرین سوواریر.

قیرخ بولاغ دان ایکی کیلومتر گونئیه ساری گئدنده ، گدیک­دن آشارکن آبگرم شهری گوزه چالیر. ان ایلک شئی لر کی گورسه­نیر کوهنه دمیر وساییلیدی کی جادانین او تای بو تاییندا، 300میتره یاخین اوزانیر. بو دمیرچی­لرین چوخو (دئمک اولار هامیسی) آلچان­لی­دیلار.  (آردی وار)

                                               قاراقانین قوشاایمامزاداسی

قاراقان در منطقه ای كوهستانی در جنوب غربی قزوین ، قرار دارد . در این منطقه دو آرامگاه از دوره سلجوقی بر جای مانده است . برج اول هشت ضلعی است و بر هر ضلع آن ؛ طرح های متنوع آجری نقش شده است . این برج دارای گنبدی دوپوش است كه دو پلكان مارپیچ به آن منتهی می شود . ارتفاع این آرامگاه در حدود پانزده متر و قطر بنای آن حدود یازده متر است . براساس متن كوفی موجود در این بنا ، این برج در سال 460 ه – ق ساخته شده است . برج دوم – با فاصله حدود سی متر از برج اول – از نظر شكل و ابعاد ، تقریبا ً هم اندازه برج اول است . این بنا دارای گنبد دو پوش و یك پلكان منتهی به فضای بین این دو پوشش است . كتیبه این برج ، تاریخ 486 ه – ق  را نشان می دهد . برج های آرامگاهی قاراقان با بیش از پنجاه طرح آجری ، جزء شاهكارهای آجر كاری معماری ایران به شمار می روند .

http://qaraqanli.blogfa.com/post-2.aspx

قاراقان بیزیم دده بابامیزین یایلاق یوردو دو.

شسونین چوخ یاشایانلارینین بو یرلردن چوخ چوخ خاطره لری وار.

بو قوشمالارا باخین:

قاراقان ائل داغی دی

زیلفیی جنت باغی دی

بورمه له قوی قوینو یا

گون ییغار، یئل داغیدی

                       ****

قاراقان بیلاخ لاری

گووه رر قیراخلاری

سن اوللوی سلم آغاجی

من اوللام بیداخلاری

                     ****

بو دره، اوزون دره

گدیگجه اوزون دره

بابام بوردا باغ سالیب

یارگله اوزوم دره

 

+ نوشته شده در ۶/۳/۱۳۸۷ساعت ۰۷:۰۱ توسط اصغر حسنی دسته : نظر(0)

شسون یوردونون قوشماسی

 

قارا قان

آی قاراقان سنین بختین یاتماسین
ایگید  لرین اوزون   پولا   ساتماسین
باخسون گورسون یاخچو نه دی پیس ندی
دمیر ندی قیزیل ندی میس ندی

***
قاراقانلي عاشيق رمضان باقي
دوغوم: 1335 گونش ايلي؛ قاراقانين رازقان شهري….

***

http://www.hbayat.com

+ نوشته شده در ۵/۳/۱۳۸۷ساعت ۱۹:۰۹ توسط اصغر حسنی دسته : نظر(1)

آشنايي با قيزقلعه ساوه

گردشگری- همشهري‌آنلاين:
يكي از مهمترين آثار شگفت‌انگيز معماري كشور در مناطق مرتفع و سخت گذر ايران در دوره باستان كه تاكنون ناشناخته مانده قيز قلعه ساوه مي‌باشد.
عظمت بنا و فلسفه وجودي ساخت آن دراين منطقه به حدي جالب است كه مي‌توان از آن به عنوان يكي از منابع مهم جذب گردشگر بين‌المللي به استان مركزي و همچنين معرفي دستاوردهاي معماري ملي و باستاني ايران قديم اشاره كرد.

قصر، عبادتگاه و دژ دفاعي قلعه دختر ساوه بر روي صخره بلندي مشرف به دشت ساوه بنا شده كه از سه طرف شرق، غرب و جنوب بوسيله صخره‌هاي متعدد ديگري احاطه شده‌است.

از نماي شمالي قلعه سه قله صخره‌اي بلند مشاهده مي‌شود كه قصر و قلعه در نوك قله‌اي كه در وسط قرار گرفته ساخته شده و اين قلعه از جاده ساوه به همدان و از تمامي دشت و شهر ساوه قابل رويت است.

در دو طرف صخره قيز قلعه دو رودخانه كوچك جاري است، رودخانه ضلع شرقي دايمي، اما رودخانه‌اي كه در ضلع غربي قرار دارد به صورت فصلي است.

نزديكترين آبادي به قلعه، روستاي قيز قلعه است كه از منابع آبي اين دو رودخانه تغذيه مي‌شود، بعداز قيزقلعه، روستاي سرخده‌است كه در كنار رودخانه قره‌چاي قرار دارد و قلعه از روي پل سرخده به راحتي قابل ديد است.

قلعه از دو بخش اصلي دژدفاعي و قصر تشكيل شده كه در مجموع حدود ۳۰۰۰ متر مربع مساحت دارد.

براي رسيدن به قلعه مي‌توان باوسيله نقليه سواري تا پاي دامنه صخره رفت، و سپس مسافتي حدود ‪ ۳۰۰متر را بايد پياده طي كرد تا به دروازه اصلي ورود به قلعه رسيد.

دروازه ورودي در ضلع‌شرقي صخره قرار دارد كه بعداز عبوراز رودخانه كوچك، بقاياي ديواره دروازه كه از سنگ و ساروج ساخته شده است ديده مي‌شود.

با عبور از اين دروازه بايد حدود ي۱۰۰ متر دامنه شيب دار ضلع جنوب شرقي صخره را براي رسيدن به نوك قلعه كه ساختمان اصلي قصر(نيايشگاه) قرار دارد را طي نمود، شيب دامنه جنوب شرقي حدود ‪ ۶۰درصد است.

تمامي ديوراه صخره به صورت پرتگاه مي‌باشد و هر نقطعه‌اي كه احساس مي‌شده مي‌توان از آن عبور نمود باسنگ وساروج تا بالاي صخره بسته شده است، به طوري كه هيچ راه نفوذي از سه ضلع شمالي، شرقي و غربي به درون قلعه وجود ندارد.

ورود به قلعه از طريق چند راه پله سرپوشيده صورت مي‌گرفته كه با مهارت ويژه‌اي استتار شده‌اند و استتار راه پله‌ها با ساختن ديوراي از لاشه سنگ و ساروج درست در امتداد ديواره‌هاي صخره صورت گرفته است.

پنج راه‌پله پشتي بنا و دو راه‌پله درغرب بنا كه دركنار پرتگاه در ارتفاع چندمتري از سطح رودخانه ساخته شده به اتاقهاي تعبيه شده در دل صخره منتهي مي‌شوند.

ازپله‌هاي پشت بنا براي ورود و خروج محافظان و نگهبانان استفاده مي‌شده و از پله‌هاي غربي براي وررد و خروج مقامات به‌داخل قلعه و حمل آذوقه استفاده مي‌شده‌است.

در مقابل راه پله‌هاي غربي و بر روي صخره مقابل راه باريكي وجود دارد كه محل رفت وآمد ساكنان قلعه بوده و اتاقهاي قلعه تو درتو و به‌يكديگر ارتباط داشته‌اند.

باتوجه به ارتفاع ديواره و طاقهاي فرو ريخته احتمال مي‌رود كه بناي قصر داراي طبقه دوم ‌و سوم هم بوده و در سمت دروازه ورودي، بناي ديگري وجود دارد كه احتمالا براي عبادتگاه مورد استفاده بوده و اين مكان داراي محرابي به سوي دشت ساوه (درياچه قديمي ساوه) و در جهت خلاف قبله مي‌باشد.

در اطراف كاخ اصلي حفره‌هاي متعددي براي ذخيره آب ساخته شده و لوله‌هاي سفالي شكسته‌اي در اين مجموعه يافت شده كه نشانگر استفاده از شبكه آبرساني و فاضلاب مي‌باشد.

بناي قيز قلعه كاملا بر دشت ساوه مسلط بوده وداراي چهار برج ديده‌باني در ضلع شمالي، غربي و شرقي است كه از ميانه صخره تا بالاي آن با سنگ و ساروج كار شده‌است.

اما از نظر قدمت و كاربرد بنا، بر اساس اسناد و مدارك تاريخي و تحقيقات به‌عمل آمده درخصوص قلعه‌هاي دختر ساخته شده درايران مي‌توان به سوابق معابد آناهيتا و مهر پرستي ايرانيان اشاره نمود.

بر اساس اين تحقيقات، قلعه دختر ساوه نيايشگاهي براي عبادت و احترام به آب و ناهيد در پيش از اسلام و قبل از خشكيدن درياچه ساوه در دوره ساسانيان بوده، محراب ساخته شده بر روي درياچه قديمي ساوه در قلعه اين احتمال را بيشتر مي‌كند.

بناي تاريخي قيز قلعه در تاريخ ‪ ۱۳۸۲/۲/۹به شماره ‪ ۸۶۰۰در فهرست آثار ملي به ثبت رسيده‌است.

از ديگر قلعه‌هاي تاريخي استان مركزي مي‌توان به قلعه‌هاي حاج وكيل اراك، آردمين غرق آباد در ‪ ۵۶كيلومتري جاده ساوه به همدان، الوير روستاي ساوه، اسماعيليه بر روي كوه قره‌داغ در ‪ ۳۵كيلومتري جنوب‌غربي ساوه، جمشيدي نيمور محلات، آقاخان محلاتي شهر محلات و خسرواني محلات اشاره نمود.

راههاي دسترسي: جاده ساوه به همدان، روستاي سرخده، عبور از ميان روستا و عبور از پل ساخته شده بر روي رودخانه قره چاي، حركت به سوي روستاي قيز قلعه و عبور از ميان روستا وطي مسير حدود يك هزار و ‪ ۵۰۰متر كه تماما با وسيله نقليه سواري قابل انجام است، فاصله قيز قلعه تا ساوه حدود ‪۲۳ كيلومتراست.

 

  1. اسدالله امیری دئییر:
    جهت عزيمت به قيز قلعه از شهر ساوه يکي ازدو مسير زير را مي توان انتخاب کرد:

۱) جاده ساوه- همدان، حدود ده
کيلومتربعد از ساوه به سمت همدان- در
سمت چپ، خروجي به سمت سد ساوه –بعد از
حدود هشت کيلومتر پيشروي به سمت
سد، به روستاي آسيابک مي رسيد، سپس به
داخل روستا در سمت چپ جاده پيچيده
و از داخل روستا عبور کرده و توسط يک جاده
خاکي بعد از عبور از رودخانه
قره چاي به روستاي قيز قلعه رسيده و بعد
از عبور از روستا به دامنه تپه
اي که قيزقلعه بالاي آن قرار دارد رسيده
و بعد از آن بايد با پاي پياده
به بالاي قلعه رفت.

۲) جاده ساوه-يل آباد، بعد از عبور از
روستاهاي يل آباد،قَردين،
رودخانه قره چاي ،روستاهای
سرخده(سورخادئي-
surxadey
) و قيز قلعه به قلعه
مي رسيم.

نکات قابل توجه:

- فاصله قيز قلعه تا شهر ساوه حدود ۲۳
کيلومتر است.

- در کوههاي اطراف قيز قلعه گياهان
بومي به نامهاي :
بادامچالوق(
badamçaluq)، اولغون(ulğun
) و
اوٍزرليک(
üzərlik) به چشم مي
خورد.قابل ذکر است که از گياه اولغون
براي تثبيت شنهاي روان در اطراف
جاده قديم ساوه-تهران در نزديک مأمونيه
استفاده شده است.

- اسامي کوهها و دره هاي اطراف قيز
قلعه طبق روايت افراد بومي به
شرح ذيل مي باشد: گج داغي- قارا گؤل-بؤلگو
دربند-شور دربند-شيرين
دربند-ياستان-يول دره سي-قورد
دوغان-بورجاخلو-قاراداغ-آق داغ.

- روستاي قيز قلعه داراي پنج خانوار
مي باشد که همگي از طايفه
کوسه لر ايل شاهسون و ترک زبان مي باشند.
اهالي روستاي آسيابک نيز از
طايفه کوسه لر مي باشند. همچنين جمعيت
روستاي سورخادئي(
surxadey) ۲۰۰
نفر
بوده و نصف آن شاهسون و از تيره علي بگلي
و ياراموشلو بوده و نصف ديگر آن
ترکهاي غير شاهسئون مي باشند.جمعيت يل
آباد نيز نزديک
۴۰۰۰
نفر بوده و
همگي ترک زبان مي باشند.

- علاوه بر روستاي آسيابک ياد شده در
فوق، روستاي ديگري نيز به
همين نام در منطقه زرند ، بين ساوه و
تهران واقع است.

- در نزديکي روستاي قيز قلعه ،
روستاي سرخده قرار دارد.ولي اهالي
روستا، آن را سورخادئي(
surxadey) مي نامند.

- هنگام عزيمت به قيز قلعه آب شرب به
همراه داشته باشيد چونکه آب
آنجا شور است.

http://www.hbayat.azerblog.com/1386_12_05_Say=421.ay

 

+ نوشته شده در ۲۱/۲/۱۳۸۷ساعت ۱۸:۰۳ توسط اصغر حسنی دسته : نظر(1)

همدان وقالی شاهسون

 

 

ایلهای همدان که در اوایل بهار شروع به حرکت به سوی ییلاق می کنند نیز از مهمترین تولید کنندگان فرش همدان می باشند 22 تیره شاهسون، 16 تیره یارمطاقلو و 14 تیره ترکاشوند تولید کننده فرش می باشند. پرویز تناولی در کتاب " قالیچه های تصویری"
می گوید:

قالیچه های هوشنگ شاهی را باید محصول مناطق غربی کشور به خصوص اطراف همدان دانست گو اینکه نمونه های از قالیچه های هوشنگ شاهی در دیگر مناطق هم بافته شده است. اما اکثریت قریب به اتفاق آنها کار مردم روستاهای همدان و شهرهای اطراف آنست و همچنین قدیمی ترین قالیچه ای که بدست آمده و تاریخ بافت 1230ه– ق رادارد مربوط به این منطقه است. همدان علاوه بر اینکه بیشترین سهم را در تولید قالیچه های هوشنگ شاهی داشته در تولید دیگر قالیچه های تصویری هم سهم مؤثری دارد. گو اینکه بیشتر این قالیچه ها در شهر همدان بافته نشده و عمل بافت در روستاها و در بین ایلات اطراف همدان انجام گرفته است، اما از آنجا که عمل خرید و فروش در بازار همدان صورت می گرفته این قالیچه ها به قالیچه های همدان شهرت یافته است. تناولی همچنین می گوید "بیشتر قالیچه های مورد نظر ما به دست عشایر فوق الذکرو یا در دیگر روستاهای ترک زبان همدان بافته شده اند. یکی از این روستاها درگزین می باشد. علاوه بر اینکه بهترین قالیچه های تصویری همدان در این منطقه بافته شده اند، نام درگزین معتبرترین نام در قالی بافی همدان است. درگزین با 177 روستای تابعه آن یکی از مراکز مهم قالی بافی این استان است. تا 20 سال قبل متجاوز از 14000 قالیباف بر روی دارهای موجود با استفاده از پشمهای گوسفندان ایل شاهسون فرشهای یک پوده با بافت متوسط با پرز بلند و نیمه متراکم می بافتند قالی بافان در گزین از بهترین قالی بافان همدان بوده و فرشهای آنها به نسبت سایر دست بافتهای این استان با قیمتهای بسیار خوب مورد مطالعه قرار می گیرند طرحهای آن مشابهت فراوانی با برخی از طرحهای ترنجدار ساروق دارد.

 http://www.tabriziau.ac.ir/Carpet%20site/ProductHamedan1_1.htm

+ نوشته شده در ۲۱/۲/۱۳۸۷ساعت ۱۷:۱۱ توسط اصغر حسنی دسته : نظر(0)

شسون یوردو-ساوا

 

تاريخ طبري كهن ترين تاريخي است كه نام «ساوه» در آن آمده است.  ساوه در روزگار پارتيان با نام (سواكينه) يكي از منازل مهم ميان راهي و در سده هفتم قبل ازميلاد يكي از دژها و منازل سرزمين ماد به شمار مي رفته است .

از وضعيت ساوه در روزگار پيش از اسلام اطلاع دقيقي در دست نيست , ولي از قرن دوم هجري به بعد در مورد اين شهر اطلاعات و روايات مكتوب زيادي در دست است .

 ورود حضرت معصومه (ع) به ساوه در راه سفر به خراسان و بيماري ايشان در ساوه نخستين رويدادي است كه در تاريخ اوايل دوران اسلامي اين شهر ذكر شده است .

 رونق و‌ آباداني شهر ساوه در روزگار سلجوقيان به اوج خود رسيد و ساوه به مركز سران قبايل متحد سلجوقي كه لقب اتابك داشتند , تبديل شد . از اين روزگار تا دوره خوارزمشاهيان بسياري از وزراي سلجوقي و خوارزمشاهي ساوجي بودند كه هريك درزمان خود در آباداني و ايجاد بناهاي شهري آن كوشيدند . ساوه در جريان حملة مغول در قرن هفتم هجري صدمه و آسيب فراوان ديد , مغولان شهر را ويران كردند و ساكنان آن را از دم تيغ گذراندند . در دوران جانشينان هلاكو (ايلخانان) قسمت عمده اي از خرابي هاي هجوم مغول مجدداُ بازسازي شد .

ساوه در دوران تيموريان و آق قويونلو از غارت هاي متعدد و رقابت هاي ميان شاهزادگان آق قويونلو صدمه فراواني ديد . در دوران صفويه بلوكات ساوه يكي از قلمروهاي استقرار ايلات وابسته به نهاد حكومت صفويه ( قزلباش و شاهسون ها ) گرديد. از اين رو شهر ساوه روبه آباداني مجدد نهاد و كاروانسراها , راهها , مساجد و بناهاي متعدد احداث شد . با اين حال خرابي هاي ناشي از هجوم و حملة تيموريان , جنگ ها وكشمكش هاي زمان آق قويونلوها به تمامي بازسازي نشد .

در روزگار زنديه با احداث بناي معروف چهارسو , بازرگاني رونق گرفت . در دورة قاجاريه با پايتخت شدن تهران از اهميت ساوه كاسته شد و در دوره اسلامي يعني سال 22 هجري، ساوه جزو ايالت كوهستان يا جبال بوده است. در سال 617 هجري برابر با 1220 ميلادي، شهر ساوه توسط مغولان ويران و مردم آن قتل عام شدند. در فاصله دو قرن به مرور زمان ويرانيهاي ناشي از حمله چنگيز و ايلخان تيمور مرمت شد و به واسطه واقع شدن بر سر شاهراههاي ايران، دوباره رونق يافت؛ به ويژه راهي كه سلطانيه، مركز ايلخانان را به قم، اصفهان، ري و كاشان پيوند مي داد.

شهرستان ساوه به دليل موقعيت جغرافيايي و ارتباطي، همواره در طول تاريخ مورد توجه بوده و به همين دليل، آثار، ابنيه و جاذبه هاي سياحتي و زيارتي متعددي مربوط به دوره هاي مختلف تاريخي در اين شهرستان وجود دارد.


ساوه شهری کهن است که نام آن در پارسی میانه ساوگ بوده است. زبان گفتاری مردم ساوه فارسی است. پیشینه تاریخی ساوه یکی از مناطق بسیار قدیمی و باستانی ایران به شمار می رود این شهر در ادوار گذشته در تقاطع مهمترین راه های کاروانی میان ری باستان همدان، اصفهان، قزوین، زنجان، قم و کاشان قرار داشته و در روزگار پارتیان یکی از منازل مهم میان راهی بوده و در سده 7 پیش از میلاد یکی از ده دژها و منازل سرزمین ماد به شمار می رفته و حیات اجتماعی در این بخش از ایران از قدمت و دیرینگی بسیار برخوردار است و از نقطه نظر زمین شناسی متعلق به دوران سوم و چهارم زمین شناسی می باشد.

ساوه نخست از توابع میدان بوده و بعد جزوه ری بزرگ شده و به سبب نزدیکی با مراکز اقتدار برخی سلاسل و سلاطین حاکم بر ایران گذشته از این که همواره از اهمیت ویژه ای برخوردار بوده املاک و مراتع آن نیز از دیرباز محل توجه حکومت ها بوده و روی همین پایه حکام آن اغلب از میان دولتمردان بنام برگزیده شده‌اند.

بعد از ساسانیان حکومت سامانیان و آل بویه و سپس ترکان سلجوقی بر منطقه سیطره داشتند در سده‌ ۹ هجری قمری ساوه و آوه منکوب سم ستوران مغول ها شد و چنگیزیان شهر مذکور را بکلی منهدم و ویران کردند. کتابخانه های بزرگ ساوه طعمه حریق شد و کتب و وسایل علمی کتابخانه به باد فنا رفت. ساوه به سبب این که از قدیم الایام ملتقای محورهای نفوذی کشورمان بوده در دوره مغول نیز گذرگاه جهانگردان و سیاحان بیگانه شد.

مارکوپولوی ونیزی و بسیاری از رسولان مبلغان مذهبی، بازرگانان، و ایلچیان در گزارش ها و نوشته های خود از ساوه یاد کرده اند . پی آمد حمله چنگیزیان کاهش شدید نفوس ساوه بوده که کاهش فاحش جمعیت روستایی و ویران شدن تاسیسات آبیاری موجب سقوط شدید کشاورزی در منطقه ساوه شد.

در دوره صفویه که مذهب شیعه مذهب رسمی کشور شد منطقه ساوه در دوره یاد شده جزو قلمرو علی شکر بود در سال ۹۰۸ با چیرگی صفویه بر سلطان مراد عثمانی همدان که والی نشین منطقه مذکور بود بدست قزلباشها افتاد در زمان صفویه بود که اسکان بعضی ایلات و قبایل در ناحیه ساوه برای تقویت بنیه سرحدی غرب کشور و جلوگیری از نفوذ عثمانی ها انجام گرفت. در روزگار صفویه مردم ساوه از تیره های گوناگون بودند و زبان و آداب و رسوم آنان نیز طبعا با هم فرق داشت ولی از همین زمان بود که نفوذ قبابل ترک نژاد و ترک زبان در این منطقه شروع شد و تا به امروز هم ادامه دارد .

http://markazi.isna.ir/mainnews.php?ID=News-20242

+ نوشته شده در ۲۱/۲/۱۳۸۷ساعت ۱۶:۱۹ توسط اصغر حسنی دسته : نظر(0)

گلین گیدگ چنلی بله

بو یازیلینی بیر سایتدان گوتوردوم کی سوز باشین آچام وبننان سورا بیر آز عاشیق لاریمیزین

دستانلارینان دییگ،اشیدگ وقویاخ ساز بینونا گورگ نه در بوساز:

.......کوراوغلی غلط مشهور و صحیح آن کوراوغلو به معنی کورزاده است . باید دانست کوراوغلی محبوبترین و برجسته ترین قهرمانی است که فولکور مردم آذربایجان خلق کرده که از آسیای مرکزی تا سواحل شرق و غرب دریای خزرو درمیان قبایل قفقاز و آذربایجان ایران شناخته شده است و در این زبان امثله فراوانی ...و براساس شخصیت کوراوغلی موجود است . داستان کوراوغلی در واقع تمثیل حماسی زیبایی از مبارزات طولانی مردم با دشمنان داخلی و خارجی است و مخصوصاً با الهام از قیام جلالی لر خلق شده و در دو کلمه قیام کوراوغلو و دسته اش تجلی کرده است . نهال این قیام به وسیله مردی سالخورده به نام علی کیشی کاشته می شود که پسری دارد موسوم به روشن که همین پسر سالهای بعد به نام کوراوغلی مشهور و نامبردار گردید .علی کیشی خود مهتر خان بزرگ و حشم داری به نام حسن خان بر سر اتفاق بسیار جزیی که آن را توهین نسبت به خود تلقی می کرد دستورمی دهد چشمان علی را از کاسه در آورند . علی کیشی بر اثر این حادثه با دو کره اسب که آنها را از جفت کردن مادیانی با اسبان افسانه ای دریایی به دست آورده بود همراه پسرش روشن از قلمرو و نفوذ و قدرت حسن خان می گریزد و در چنلی بل یا کمره مه آلود که کوهستانی سنگلاخ و صعب العبور با راههای پیچاپیچ است مسکن می گزیند . روشن آن دو کره اسب را که به نامهای قیرآت و دورآت مشهور می شوند به دستور جادو مانند پدرش پرورش می دهد و در قوشابولاق یا جفت چشمه در شبی معین آب تنی می کند و بدین گونه هنرعاشقی در روح آن دمیده می شود . علی کیشی از یک تکه سنگ آسمانی که در کوهستان افتاده است شمشیری برای پسرش روشن سفارش می دهد و بعد از وصایا و سفارشهای لازم می میرد و در همان قوشابولاق به خاک سپرده می شود . آوازه هنر روشن به تدریج از کوهستانها می گذرد و در شهرها و روستاها به گوش مردم می رسد و در این هنگام است که از روشن به کوراوغلویعنی کورزاد شهرت پیدا می کند . کوراوغلی سرانجام موفق می شود حسن خان را به چنلی بل آورده به آخور ببندد و انتقام پدرش را از او بستاند . از عاشقهای پرآوازه آن عصر عاشق جنون بود که به کوراوغلی می پیوندد و به تبلیغ افکار و اندیشه هایش می پردازد و راهنمای شوریدگان و عاصیان به کوهستان می شود .داستان کوراوغلی در عین حال که بهترین و قویترین نمونه های نظم و نثر آذری است بندبند این حماسه شورانگیز از آزادگی و مبارزه و دوستی و انسانیت و برابری سخن می راند و به همین ملاحظه از دیرباز مورد توجه آهنگسازان و فیلمسازان قرار گرفته اپرای کوراوغلی که سخت دلچسب و مشهور است از روی حماسه ساخته می شود .چون کوراوغلی در داستانهای فولکوریک آذربایجان دلاوری نامدار و مبارزی بی باک و گردنکش بود و زیربار زور و خودسری و خودکامگی دیگران نمی رفت لذا نام و آهنگش هر دو صورت ضرب المثل پیدا کرده است منتها در مقام زورگویی و خودسری و مطالب غیر منطقی گفتن ، نه در مقام مبارزه با خودکامی و خودکامگی .و این هم از آن مورادی است مشابه با ضرب المثلهای آب پاکی روی دست کسی ریختن و لنگ انداختن که به غلط و در عکس قضیه که رخ داده مشهور شده است .

http://www.aariaboom.com/content/view/368/31

+ نوشته شده در ۱۶/۲/۱۳۸۷ساعت ۱۰:۱۰ توسط اصغر حسنی دسته : نظر(0)

بیزه یاویخ طایفالار-کلوند

بنابر گزارش محمد خورشيد پاشا در سياحتنامه حدود، در سال 1264ه.ق. بيست و پنج خانوار چادرنشين از طايفه كله وند در دوزخورماتو زندگي مي كرده است.(21)

و-  وجود مشابهت لهجه يي و همگوني ضرب المثلها و داستانها بين شاهسونهاي بغدادي و طوايفي از تركهاي كركوك كه ساكن "تل عفر"، "آلتين كوپرو"، "تيسين"، "بشير"ريا، "تازه خرماتو"،" توزخرماتو" ، "امام زين العابدين"، "قاراتپه"، و "بيات لار" هستند.(22)

با توجه به شواهدي كه ارائه شد، نويسنده بر اين باور است كه هسته اوليه ايل شاهسون بغدادي از نواحي كركوك به درون ايران كوچانده شده، و به احتمال قريب به يقين از همان بياتها و يا طوايف ابوابجمع و وابسته يي بوده است كه ميرزا مهدي خان استرآبادي به كوچ آنان از كركوك به خراسان اشاره كرده است.(23)

درباره نحوه مهاجرت و وضعيت ايل طي مدت استقرارش در خراسان و شيراز منبع موثقي در دسترس نيست. مرحوم فتح السلطان، كه بيش از يك صد سال عمر كرد (وفات1357)، از قول عمويش ايمانعلي خان كه يكصدو بيست سال عمر كرده بود، براي نويسنده نقل مي كرد كه: جاني بيگ بزرگ ايل در سرحد عثماني بوده است. سرخاب، يوسف و قاسمعلي خان برادران او بوده اند و قاسمعلي خان سركرده نظامي ايل بوده است. در دوران ؛آشوب و سقوط اصفهان ، احمدپاشا از قاسمعلي خان قول عدم تعرض گرفته مناطق غرب ايران را به تصرف خود در مي آورد. نادر در حمله به بغداد پس از غارت ايل امر به كشتن قاسمعلي خان مي دهد ولي با وساطت ميرزا مهدي خان از كشتن او صرف نظر مي كند. طوايف لك و آرخلو به خراسان عزيمت مي كنند و قاسمعلي خان به خدمت نادر در مي آيد و به مقام ميرآخوري مي رسد. در بازگشت از هند به دليل سرپيچي از امر نادر و به همراه آوردن غنايم مغضوب واقع شده و (به امر نادر گوش و يا بينياو را مي برند). وي در همين زمان در خراسان فوت مي كند و در كنار سقاخانه حرم امام رضا(ع) به خاك سپرده مي شود. به دنبال اين حادثه، ايل شاهسون بغدادي اعتبار نخستين خود را از دست داده و در پي مرگ نادر از خراسان به شيراز مهاجرت كرده است. در شيراز، كريم خان زند به اميد چيرگي بر دشمنان با علي خان شاهسون از تيره قاسملو پيمان اتحاد مي بندد. پس از پيروزي كريم خان، علي خان شاهسون رئيس سواره نظام ايل شاهسون بغدادي در نزد او مي شود. با مرگ كريم خان ايل شيراز را ترك مي كند و سرانجام توسط آقا محمدخان در منطقه ساوه مستقر مي گردد.

صحت تاريخي اين قول بر نويسنده اين رساله معلوم نشد. هرچند در كتاب فريزر از قاسم بيك خان، كه ناظم مناظم و اعتمادالدوله نادر بوده، ذكرنامي شده(24) و از علي خان شاهسون در ذيل وقايع دهه 1170ه.ق. از قبيل سركوب افغانها در مازندران، مبارزه با نصيرخان در حاشيه خليج فارس، محاصره اروميه، مبارزه با زكي خان، و محاصره كرمان و مبارزه با تقي خان دراني- مبارزه اي كه به مرگ عليخان انجاميد- در منابع دوره زنديه به تفصيل سخن رفته است.(25)

درباره انتقال اين ايل از شيراز به منطقه ساوه، در ذيل ميرزا عبدالكريم بر تاريخ گيتي گشا از كوچانيدن ايلات عراقي از شيراز به عراق توسط آقامحمدخان قاجار به هنگام ورود به شيراز سخن به ميان آمده است، اما نامي از ايلات كوچ داده شده برده نشده است.(26)

مع الوصف، وجود طوايف و تيره هاي همنامي چون:لك، آرخلو، احمدلو، موصلو، و قوتولو بين ايلهاي بغدادي و قشقايي ، و اظهار صريح عشاير متعلق به تيره توللي در هر دو ايل مبني بر وجود همبستگي تاريخي با يكديگر، جاي شبهه اي در انتقال ايل شاهسون بغدادي از شيراز به منطقه ساوه باقي نمي گذارد. بعلاوه اينكه، ترانه اي بين عشاير شاهسون بغدادي وجود دارد كه در وصف كوههاي شيراز است و گوينده آرزوي گذر از آنها را مي كند.(27) نيز هنري فيلد از علي قوردلوهاي كوهمره سخن مي گويد كه همنام با يكي از طوايف شعبه لك ايل شاهسون بغدادي است.(28)

اما، نخستين سندي كه حكايت از استقرار ايل بغدادي در بودباش كنوني اش مي كند، به سال 1220 ه.ق. باز مي گردد كه طي آن ايل بيگي گري " طايفه شاهسون "  بغدادي به همت خان از طايفه ساتلو داده شده است.(29) هر چند جزو اسناد ملكي سندي به تاريخ 1200ه.ق. وجود دارد ولي نامي از شاهسون بغدادي در آن برده نشده است.

http://shahsevan3000.blogfa.com/cat-15.aspx

+ نوشته شده در ۱۴/۲/۱۳۸۷ساعت ۱۹:۴۴ توسط اصغر حسنی دسته : نظر(1)

لک شعبه ای از ایل شاهسون

عباس عزاوي مي نويسد كه لكها از قبائل ايراني هستند كه در شمال و جنوب عراق پراكنده اند و در بخش مندلي تابع قبيله قراالوس بوده اند.(8)  در مورد لكهاي تابع قبيله قراالوس نكته جالب توجه در اينجاست كه اينان در سال 1120ه.ق.(يعني در حدود 25سال قبل از كوچ احتمالي ايل بغدادي به خراسان)ترك زبان و شيعه مذهب بوده اند.(9)  پيشتر از اين تاريخ، اسكندر بيك تركمان نيز ذيل وقايع سال 1034 ه.ق.-حمله شاه عباس به بغداد- از قلعه لك بغداد(=قلعه زهاب) واقع در نزديكي قلعه مندلي، و پيوستن دارنده آن-حاجي بيك لك- به شاه عباس و مورد مرحمت قرار گرفتنش سخن به ميان آورده است(10) كه با توجه به وحدت مكاني، بعيد نيست لك متعلق به قبيله قراالوس از بقاياي لك مورد اشاره اسكندر بيك بوده باشد. محمد خورشيد پاشا نيز در سياحتنامه حدود به وجود پنجاه خانوار چادرنشين لك در دوزخورماتو و هشت خانوار در كركوك اشاره دارد.(11)  كارستن نيبور نيز در سال 1764 م. از وجود يكهزار چادرنشين لك در ناحيه بين سيواس و آنكارا خبر مي دهد.

http://shahsevan3000.blogfa.com/cat-12.aspx

+ نوشته شده در ۱۴/۲/۱۳۸۷ساعت ۱۹:۳۹ توسط اصغر حسنی دسته : نظر(0)

کوسه لر طایفاسینان یازیبلا-اوخویون :

 

از طوايف بزرگ شعبه لك ايل شاهسون بغدادي است. بنابر شواهدي كه قبلا ارائه شد در مناطق مختلف تركيه طايفه كوسه لر وجود دارد كه شايد شاهسون هم بوده باشند

درباره وجود كوسه لر در ساير نقاط ايران اطلاعات منسجمي وجود ندارد، در بين اسناد مالياتي ايل شاهسون بغدادي از كوسه لر كردستان ذكر نامي شده است كه بزرگان ايل مزبور مسئول جمع آوري ماليات آنها بوده اند، نويسنده نتوانست محل دقيق استقرار اين دسته را بيابد، ولي در روي نقشه به نقاطي برخورد كرد كه به نام كوسه لر يا كوسالار معروفيت دارند. مي توان احتمال داد كه ساكنان اين مناطق از بازماندگان يا بازرفتگان كوسه لر ايل شاهسون بغدادي باشند. اما اين كه آيا اينها عشايرند؟ يا سابقه زندگي عشايري دارند؟ در هيچ يك از منابع مربوطه ذكري از آن نشده است. درباره سابقه زندگي عشايري كوسه لر اهر آقاي علي قلي پور از فرهنگيان اهر- شرح ذيل را براي نويسنده ارسال داشته است: "... كوسه لر... محل تولد بنده است ...اين روستا در هجده كيلومتري سمت شرق شهرستان اهر مابين راه اهر-كليبر قرار گرفته است.... آخوندي در اين روستا زندگي مي كرد كه نشان مي داد قسمتهاي ييلاق و قشلاق كوسه لر راواين ثابت مي كند كه اهالي كوسه لر مدتي عشاير بوده اند و مادربزرگم هميشه از عشاير بودنشان برايم تعريف مي كرد و مرد پيري است كه حدودا  نود به بالا سن دارد... آن مرد به خود بنده بارها گفته است كه به اصطلاح محلي كه بيزيم بابالاريميز عرقدن كچيبلر، منظورش اين است كه اجدادمان از عراق به ايران آمده اند و به شيوه عشايري زندگي مي كرده اند و پيوسته از ييلاق و قشلاق نمودنشان به ما تعريف مي كردند و اين كه كوسه لر ما محلي مناسبي جهت ييلاق و قشلاق(ن) بوده است اسكان يافته اند... غير از كوسه لر ما دو تا كوسه لر ديگري وجود دارند يكي مابين اهر- مشكين و دومي در دشت مغان كه هر دو به شيوه عشايري زندگي مي كنند. يكي تازه گيها اسكان يافته و ديگري هنوز عشاير هستند.

كوسه لر ايل شاهسون بغدادي، اعم از خاصا و الوار، به تيره ها ، زير تيره ها و گوبك هاي زير تقسيم مي شود:

                                  أ‌-          جاني لو

a.        علي كورلو:

                                                                                                                                        i.      قاسمعلي لو

                                                                                                                                      ii.      قاسم لو

                                                                                                                                     iii.      حسين لو

                                                                                                                                    iv.      حسن لو

1.        حسن لو

2.        جعفرلو

b.        اسماعيل لو:

                                                                                                                                        i.      يئكه محمد عالي لو

                                                                                                                                      ii.      محمد بيگ لو

                                                                                                                                     iii.      سكينه لو

                                                                                                                                    iv.      قيرميزي بيداخ لو

                                                                                                                                      v.      جفيرلو

                                                                                                                                    vi.      شيرعالي لو

c.        نظر لو:

                                                                                                                                        i.      نقد علي لو

                                                                                                                                      ii.      كرم لو

                                                                                                                                     iii.      كلبي لو

                                                                                                                                    iv.      هاپان(عرب لو)

d.        عطاخانلو:

                                                                                                                                        i.      عطاخانلو

                                                                                                                                      ii.      ولي خانلو

                                                                                                                                     iii.      بابا خانلو

                                                                                                                                    iv.      كلبعلي خانلو

e.        الله يارلو:

                                                                                                                                        i.      الله يارلو

                                                                                                                                      ii.      حسن بيگ لو

                                ب‌-        سرخابلو

a.        الله لو:

                                                                                                                                        i.      آقاجاتلو

                                                                                                                                      ii.      اطاقعلي لو

b.        جمشيد لو:

                                                                                                                                        i.      ايمانلو

                                                                                                                                      ii.      شيخ اروج لو

c.        كالبا لو:

d.        فتح الله لو

e.        يتيم حيدرلو

f.         آزادلو

                                ت‌-        حرانلو :

a.        حاجيلو

b.        عباسعلي لو

c.        حيله ولو

d.        بايد اخدارلو

e.        مشهدي اسماعيل لو

                                ث‌-        خالدلو :

a.        آقايارلو

b.        دانيال لو

c.        چراغعلي لو

d.        فرمانعلي لو

e.        اميرلو

                                 ج‌-         قرابيگ لو :

a.        دينه بيگ لو:

                                                                                                                                        i.      علي محمد خانلو

 

 http://shahsevan3000.blogfa.com/cat-18.aspx

+ نوشته شده در ۱۴/۲/۱۳۸۷ساعت ۱۹:۲۵ توسط اصغر حسنی دسته : نظر(3)

ردپای شاهسونان ایل بغدادی دریک حکم دوره قجری

  تنظیف شهر تهران

جلال فرهمند

farahmand@iichs.org

 

سندي كه پيش رو داريم سند جالبي است از دوره ناصري. و مضمون آن فرمان ناصرالدين شاه است مبني بر چگونگي دفع مواد زائد و زباله و آراستگي شهر تهران آن روز. و اين امر نشان دهنده آن است همچنان كه امروز نيز تهران با اين مشكل مهم يعني دفع زباله شهري مواجه است در بيش از يكصد و بيست سال پيش نيز بلاي جان اين شهر بود به طوري كه شاه شخصاً ناگزير به صدور فرماني با خط خود در اين باب شد. البته بايد توجه داشت كه در آن سالها (1296ق) هنوز سازماني به نام بلديه يا شهرداري تاسيس نشده بود كه به اين كار رسيدگي نمايد و اولين بلديه رسمي تهران در سال 1328ق به هنگام نايب السلطنگي عضدالملك تاسيس گرديد. با هم اين سند را  مي خوانيم:

دستورالعمل امين حضور 1 براي پاكيزه گي شهر تهران از محلات و كوچه هاي خارج و داخل كه جناب آقا 2 ملاحظه كرده احكام آنها را نويسانده به امين حضور بدهند:

 

اولاً، شهر و اطراف شهر و محلات اندرون و بيرون كلاً بايد پاكيزه باشد و ابدا زبيل 3 و كثافات از هر جور و هر قسم نبايد در كوچه ها و معابر و پس كوچه ها ديده شود.

 

ثانياً، ‌شهر و محلات بيرون اندرون عبارت از خانه و دكان و حمام و مستغلات و كاروانسرا و محوطه و ميدان هاست و هر يك از اين بناها صاحبي دارد هر صاحبخانه و مستقل مجبور است و محكوم كه جلو و اطراف خانه و ملك خود را هر روز جاروي كند و پاك نمايد و زبيل و كثافات ظاهره را مفقودالاثر نمايد و اگر از اين خانه ها و املاك خالصه ديوان باشد، امين حضور بايد از جانب دولت رفع كثافاتش را بكند.

 

ثالثاً، قراول بدهند كه آبهايي كه از كوچه ها جاري است كوچه را كثيف و لجن نكند كه به آن واسطه عفونت در هوا ظاهر شود و آب آب انبارهاي شهر را ماهي دو مرتبه خالي كرده عوض كنند و آب تازه بيندازند.

 

رابعاً، هر جا سقف كوتاهي، ديوار خرابه يا سقف خراب شكسته يا كوچه خرابي و محل خرابي ملاحظه كند همه را بالمره از بيخ و بن خراب كرده صاحب و مالكش را مجبور نمايد كه در نهايت خوبي بسازد و اگر خالصه باشد ديوان مي سازد.

 

خامساً، در هر مكان كه لازم باشد ديواري تعمير شود ياوري به كوچه گذاشته شود كه مانع از چشم انداز جاهاي كثيف باشد به معمارباشي بگويد به مجرد اعلام امين حضور بسازد و تعويق نيندازد.

 

سادساً، شتر و خر و ساير حيوانات باردار و غير باردار كه از كوچه ها و كاروانسراها و ميدانها عبور مي كنند و بار مي برند و مي آورند نگذارند بي جهت و سببي در كوچه ها معطل بايستند يا در وسط كوچه و شاهراه بخوابانند، هر چه زودتر از كوچه ها حيوانات بيرون بروند بهتر است.

 

سابعاً، هر جا خاكروبه و زبيل زياد و تل باشد حكما در حريم و در خانه و دكان و مستغلات هر كس باشد مجبور كنند بردارند و مفقودالاثر نمايند و اگر در حريم خالصه جات ديوان باشد باركشهاي ديوان بردارند.

 

ثامناً، رخت شورخانها كه در شهر و خارج و مبال ها 4 و قبرستانهاي با ديوار در خارج شهر كه به اطلاع حكيم باشي طولوزون 5 قرار شده است بسازند از حالا برآورد خرج آنها و نقش و مكان آنها را معين كنند به اطلاع معمارباشي در بهار تنخواه داده شود، امين حضور خودش مراقب بوده بسازد و به اتمام برساند.

 

تاسعاً، كل ريكاها 6 و الاغهاي باركش ديواني و عمله جات اينها ابوالجمع امين حضور بايد باشند كه به كار وادارند و اگر الاغ باركش و عمله كم باشد ديوان باز هم مي دهد هر قدر لازم باشد.

دستورالعمل تنظيف شهر طهران  (1) (2)

 

 

---------------------------------------------------

 

1. امين حضور (آقاعلي آشتياني): وي از رجال درباري و از پيشخدمتهاي خاصۀ ناصرالدين شاه بود. در سال 1286 مسئول امور احتساب تهران شد و در 1306 در حالي كه وزير بقايا بود، حكومت ساوه و زرند و رياست ايل شاهسون بغدادي را به وي محول نمودند. تقاطعي در خيابان ري تهران هنوز به نام وي خوانده مي شود.

2. جناب آقا: ميرزا يوسف مستوفي الممالك (ميرزا يوسف آشتياني): فرزند ميرزا حسن، در سال 1261 پس از فوت پدرش از طرف محمدشاه ملقب به “مستوفي الممالك“ گرديد. در سال 1268 حكومت عراق ضميمه مشاغل پيشين وي گشت. وي در طول مدت صدارت ميرزا آقاخان نوري، خانه نشين بود. در سال 1276 به عضويت مجلس شوراي دولتي درآمد و در 1280 وزير ماليه شد. ناصرالدين شاه در تشكيلات جديدي كه در سال 1283 ايجاد نمود مشاغلي را علاوه بر وزارت ماليه برعهده نامبرده گذارد كه عبارتند از: اداره امور آذربايجان، كردستان، قم، ساوه، زرند، اداره رخت دارخانه و صندوقخانه شاه، اصطبل خاصه، عمارات دولتي و… در سال 1284 شديدا مورد توجه ناصرالدين شاه قرار گرفت و عنوان “رئيس الوزراء “ را به وي اعطا نمود. در 1288 همزمان با صدارت ميرزا حسن مشيرالدوله مجدداً انزوا اختيار كرد و پس از عزل مشيرالدوله به مشاغل پيشين خود بازگشت. در سال 1291 براساس دستور ناصرالدين شاه، امور مملكتي به دو دسته تقسيم شد: كارهاي داخله و ماليه برعهده  مستوفي الممالك و امور وزارت جنگ با مشيرالدوله. مستوفي الممالك در 25 جمادي الثاني 1298 به موجب دستخط ناصرالدين شاه، رسماً صدارت را پذيرفت و در رجب 1303 درگذشت.

3. زبيل: خاكروبه، آشغال، سرگين

4. مبال: مستراح

5. طولوزان: پزشك مخصوص و فرانسوي ناصرالدين شاه

6. ريكا: نوعي از چوبداران كه پشم كلاه ايشان آويزان باشد.

 

 http://www.iichs.org/magazine/sub.asp?id=85&theme=Orange&magNumber=1&magID=6&magIMG=


ادامه مطلب
+ نوشته شده در ۱۴/۲/۱۳۸۷ساعت ۱۶:۴۷ توسط اصغر حسنی دسته : نظر(0)

قلمرومکانی ایل شاهسون بغدادی( درجامعه عشایری ایران)

جامعه عشايري بعنوان يكي از سه الگوي زيستي موجود در ايران پيشينه تاريخي طولاني دارد. تا يك قرن پيش علاوه بر اينكه بيشتر تغيير و تحولات سياسي تابع حكومتهاي ايلي عشاير بود، بيش از 30 درصد از كل جمعيت ايران را عشاير تشكيل مي­دادند، ولي طي چند دهه اخير (از 1300 به بعد) به دليل مجموعه تغييرات سياسي و اجتماعي حادث شده، جامعه عشايري جايگاه و سيطره نظامي، سياسي و اقتصادي خود را جوامع روستايي و شهري وانهاد و بتدريج به صورت جامعه پيراموني و اقماري رو به اضمحلال رفت، بگونه­اي كه اكنون قريب 2 درصد جمعيت كشور را به خود اختصاص مي­دهد.
بر اساس نتايج سرشماري عشاير كوچنده سال 1377، جامعه عشايري در سطح 22 استان كشور پراكنده هستند كه در قالب 102 ايل و 547 طايفه تشكل يافته­اند.
بر اساس نتايج آمارگيري سال 1366 مركز آمار ايران تعداد خانوارهاي عشايري كشور قريب 000/200 خانوار بوده كه داراي جمعيتي حدود 000/300/1 نفر مي­باشند.
ميانگين بعد خانوار عشايري در كل كشور در حدود 4/6 نفر در هر خانوار است كه در مقايسه با شاخصهاي ملي (حدود 5 نفر) زيادتر است. بيشترين تراكم خانوار عشايري در حوزه زاگرس مي­باشد، و بطور كلي مي­توان عشاير كشور را در قلمروهاي زير تقسيم بندي كرد.
1- حوزه شمال غرب: اين حوزه شامل استانهاي آذربايجان غربي، شرقي و اردبيل مي­باشد. مهمترين ايلات اين قطب را عشاير شاهسون، جلالي، قره داغ (ايل ارسباران) ميلان، اشكاك، زرزا، پيران، پنيانشين، سادات، قره پاپاق، مامش تشكيل مي­دهند و بالغ بر 22450 خانوار مي­شوند. همچنين تراكم نسبي جمعيت عشاير كوچنده اين محدوده 5/1 نفر در كيلومتر مربع است.
2- حوزه غرب: مهمترين ايلات غرب كشور را ايلات ذلكي، مميوند، كرد، زوله، زنگنه، بيرانوند، حسنوند، پاپي، تركاشوند، مكلشاهي، خزل، جمهور، اركوازي، امرايي، ايران، بان زرده، بدره، پايروند، يارم طاقلو، دريكوند، جاف، ثلاث باباجاني، جودكي، دلفان، دهبالاني، شوهان، قلخاني، كرند، كلهر، گوران، ميش خاص و ... تشكيل مي­دهند كه عمدتاً در استانهاي همدان، ايلام، كرمانشاه، لرستان وشمال خوزستان استقرار دارند. اين بخش بالغ بر 29645 خانوار را در بر مي­گيرد و تراكم نسبي جمعيت عشاير در اين محدود 1/1 نفر در كيلومتر مربع است.
3- حوزه جنوب و جنوب غرب: مهمترين ايلات اين محدوده جغرافيايي را ايلات بختياري، باشت بابويي، جرقويه، بولي، دشمن زياري، قشقايي، بويراحمد، بهمئي، طيبي، ممسني، خمسه، فارسيمدان، كشكولي، عرب، دره شوري، باصري، چرام و ... تشكيل مي­دهند كه در محدوده استانهاي چهار محال و بختياري، فارس، اصفهان، كهگيلويه و بويراحمد، بوشهر، خوزستان و چهارمحال و بختياري استقرار دارند. اين مجموعه بالغ بر 93861 خانوار و يا حدود 50 درصد عشاير كشور را تشكيل مي­دهند. تراكم نسبي جمعيت عشايري در اين محدوده 40 نفر در كيلومتر مربع مي­باشد.
4- حوزه جنوب شرق: مهمترين ايلات اين محدوده افشار، جبال بارزي، بلوچ، آئينه­اي، سليماني، قرايي، آسيابر، خواجويي، برخوري، پشتكوهي، جازي، جاويدان، جبال بارزي، رائيني، مابكي، شكاري، شنبو، غربا، كامراني، كمچي، كماچي سنجري، كوهشاهي، نرمي، ممني، مهيني، لك بختياري، بچاقچي و ... هستند كه عمدتاً در استانهاي كرمان، سيستان و بلوچستان و هرمزگان استقرار دارند. كل خانوارهاي كوچنده در اين قطب 35617خانوار مي­شود و تراكم نسبي جمعيت اين محدوده در حدود 6/0 نفر در كيلومتر مربع است.
5- حوزه شمال شرق: مهمترين ايلات اين محدوده سنگسري­ها، بهلولي­ها و كردهاي شمال خراسان مي­باشند كه بصورت پراكنده و به حالت رمه­گرداني و نيمه كوچندگي بسر مي­برند. تعداد خانوارهاي اين حوزه قريب به 10723 مي­باشد. تراكم نسبي اين منطقه در حدود 15/0 نفر در كيلومتر مربع مي­باشد.
6- حوزه جنوب البرز و حواشي دشت كوير: اين محدوده در برگيرنده استانهاي تهران، قم و مركزي مي­باشد كه جمعيت نسبي و تعداد خانوارهاي اين قطب در مقايسه با ساير نقاط عشايري كشور بسيار اندك است. مهمترين ايلات اين منطقه عبارتند از: سنگسري، هداوند، شاهسون بغدادي و مغان.
چنانكه از آمارهاي ذكر شده برمي­آيد تراكم جمعيت عشايري در محدوده­هاي نوار زاگرس كشور بيشتر است و اين حوزه بخش قابل ملاحظه عشاير كشور را در خود جاي داده است. بعلاوه با وجود اين تراكم در ساير نقاط كشور عشاير نيز بطور پراكنده و يا مجتمع مستقر هستند. با اين وصف جامعه عشايري در بيش از نيمي از مساحت كشور گسترده شده و بهره­برداري از منابع طبيعي تجديدشونده بويژه مراتع در اين عرصه­ها را در اختيار دارند. همچنين قلمرو ييلاقي و قشلاقي عشاير فرابخشي، فراشهرستانهاي و فرااستاني بوده و لذا فراتر از مرزهاي سياسي و طبيعي قرار مي­گيرد. بنابراين نظم برنامه­ريزي براي عشاير از تقسيمات كشوري، يا طبيعي تبعيت نمي­كند. قالب اصلي برنامه­ريزي براي اين جمعيت زيست­بومهاي عشايري است كه در حال حاضركل اين جمعيت در چرخه شامل قشلاق، ييلاق و ميان­بند در قالب 160 زيست­بوم تقسيم­بندي گرديده است.

باتوجه به پراكنش مكاني عشاير كوچنده كشور، اكثر خانوارهاي عشايري در فصل قشلاق در مناطق هموار و دشت­هاي وسيع با شيب كم و تقريباً مسطح مستقر مي­باشند.
مراتع نسبتاً فقير با گرايش منفي و قهقرائي مراتع در مناطق قشلاقي عشاير غالباً در دشتها و كوهپايه­ها مورد تعليف دام عشاير قرار مي­گيرند. در استانهاي سيستان وبلوچستان، خراسان، سمنان- گلستان و هرمزگان بخش عمده زيست­بومهاي عشايري در دشتهاي وسيع و بدون عوارض قرار گرفته­اند.
همچنين باتوجه به نقش پراكنش زيست­بومهاي عشايري مي­توان گفت كه اكثر مناطق قشلاقي و سامانه­هاي عشايري در مناطق كم ارتفاع كشور واقع شده­اند.
البته در برخي استانها از جمله آذربايجان غربي، آذربايجان شرقي، چهارمحال و بختياري، كرمانشاه، همدان، لرستان و كهگيلويه و بويراحمد، زيست بومهاي عشايري در دامنه كوهها و كوهپايه­ها قرار گرفته، كه از نظر وسعت نسبت به مناطق و زيست­بومهاي عشايري واقع در استانهاي مركزي شمال شرق، شرق و جنوب شرقي بسيار كوچكتر مي­باشند.
بنابراين، به عنوان يك برداشت كلي در مورد مناطق قشلاقي عشاير مي­توان به اين موضوع اشاره نمود كه از نظر وسعت، بخش اعظم مناطق قشلاقي عشاير در مناطق كم ارتفاع، هموار مسطح و جلگه­اي واقع شده­اند و مناطق ناهموار و كوهستاني در قشلاق عشاير كمتر ديده مي­شوند.
http://www.ashayer.ir/Data/About/Geography/Index.htm
+ نوشته شده در ۱۴/۲/۱۳۸۷ساعت ۱۶:۲۳ توسط اصغر حسنی دسته : نظر(0)