X
تبلیغات
شاهسون بغدادي وداستان بزرگترين شهاب سنگ ايران

یورد....ائل شسون بغدادی

شاهسون بغدادي وداستان بزرگترين شهاب سنگ ايران

گزارش :محمدجواد ترابى

يكصدوسي سال پيش در حوالى اشتهارد واقع در غرب تهران، شهاب سنگى به جرم 54 كيلوگرم سقوط كرد. ايل شاهسَوَن در حوالى محل سقوط شهاب سنگ چادر زده بود و اهالى ايل سه ساعت پيش از غروب آفتاب شاهد اين واقعه بودند. خان ايل، شهاب سنگ را به دربار ناصرالدين شاه فرستاد. دربار نيز قطعاتى از آن رابه نزديكان هديه كرد. تا اين كه هِنرى وارد آمريكايى متوجه وجود اين شهاب سنگ شد. او براى تكميل مجموعه ي خودبه ايران سفر كرد و سرانجام قطعه اى از اين شهاب سنگ را با خود برد؛ اين گونه بود كه تكه هاي شهاب سنگ ورامين دربيش از ده موزه ي بزرگ علوم طبيعى جهان پخش شد ونامش در كتاب هاى بزرگ شهاب سنگ هاى جهان بارها وبارها به چاپ رسيد....در هشتم جماد ي الاول سال 1298 هجرى قمرى، درمكانى به نام بوغين، منزلگاه زمستانى ايل  شاهسون بغدادى، حدود سه ساعت قبل از غروب آفتاب، در آسمان صاف بين بوغين و اشتهارد ابر كوچكى ظاهر شد كه بى درنگ در پى آن صداى ترسناكى به گوش رسيد. خيلى ازمردم به جنب وجوش افتادند و به درون چادرهاى خويش هجوم بردند. آن ها در همان حال كه به انتظار ايستاده بودند، 9 انفجار ترسناك تر شبيه صداى شليك توپ را شنيدند. در پى اين صداها ازابرى كه در آسمان پديد آمده بود چيزى شبيه دود خارج شد كه همه به طور آشكار آن را ديدند.اين دود به سمت زمين پايين آمد و در عمق حدود 2 مترى زمين مدفون شد. چوپانى كه در آن نزديكى بود از نقطه ي دقيق اصابت آگاهى يافت و آن را با ترس به مردم نشان داد. تنى چند ازمردم رفتند و سنگ را از خاك درآوردند. هدايت اله خان قاجار پسر عيسى خان بيگلربيگى، حكمران ايل، آن سنگ را در اختيار گرفت و گزارش واقعه را به تهران داد و سنگ را به آن جا فرستاد.... آن گونه كه در اين سند اشاره شده است، در روز 8 جمادى الاول 1298 مطابق با 7 آوريل 1881 ميلادي، حوالى ساعت 3 بعدازظهر (سه ساعت مانده به غروب آفتاب)، در مكانى بين بوغين و اشتهارد، در حالى كه هوا صاف بوده است، به سبب ورود شهاب سنگ به جوّ، لكه ابرى در آسمان پديدار مى شود و سپس صداى مهيبى به گوش مى رسد. درباره ي تاريخ، كه همخوانى دقيقى با برخى شواهد تاريخى ندارد، به جاى خود به تفصيل به بررسي مى پردازيم.اهالى ايل شاهسون كه در آن حوالى اطراق كرده بودند به خيال اين كه حمله اى به آن ها شده، به چادرها پناه مى برند و 9 صداى مهيب ديگر پيش از برخورد شهاب سنگ با زمين مى شنوند. احتمالاً اين 9 صداى مهيب به سبب كنده شدن بخش هايى از شهاب سنگ در طى سقوطش در جوّ به وجود آمده است و با اطمينان مى توان گفت كه اگر اين اتفاق افتاده باشد قطعات بسيار كوچك ترى از آن جدا شده بودند، چراكه شهاب سنگ ورامين شكلى دست نخورده دارد...... اشتهارد شهرى است كوچك و بيابانى در 100 كيلومترى غرب تهران-شهاب سنگ ورامين به احتمال زياد حدفاصل شهراشتهارد و آبادى هاى بوقين مهدى آباد و بوقين اسدآباد سقوط كرده است. در تصوير به دست آمده محل برخورد در حوالى دشتى قرار دارد كه محل اسكان ايل هاى شاهسون است (سمت راست ارتفاعات نزديك به اشتهارد)......اعتمادالسلطنه، وزير انطباعات ناصرالدين شاه، به گفته ي دكتر حسن زاده در مقاله ي سال 1365 ،در"تاريخ منتظم ناصري" خودمي نويسد: "چندى قبل مابين اشتهارد و بوغين در نزديكى قشلاق شاهسون بغدادى سنگى به زمين افتاد.كه تقريباً پانزده مَن تبريز وزن آن مى باشد. اين اوقات سنگ مزبور را امتحان كردند و معلوم شد چهار عشر آهن در صورت  خالص بودن داشته و علاوه بر آهن، فلز موسوم به نيكل در آن يافت مى شده و از اين جهت سنگ روشن و با ذرات نقره نما به نظر مى آمد. دانه هاى آهن خالص آن مخلوط با سنگ سياهى بوده كه آن را آلومينيوم-سيليكات مى نامند. كريستال هاى سبزنيز در آن مشاهده نموده اند كه نظير آن در اغلب سنگ هاى آسمانى ديده مى شود..... اعتمادالسلطنه، سقوط شهاب سنگ را در  فهرست وقايع سال 1297 هجرى قمرى برابر با 1880 ميلادي قرار مى دهد و بدين ترتيب شكى جز سقوط شهاب سنگ درهمان سال باقى نمى ماند. او همچنين جرم شهاب سنگ را حدوداً پانزده مَن تبريز مى داند، كه به سبب استاندارد شدن هرمَن تبريزى با 3 كيلوگرم امروزى، جرم شهاب سنگ به صورت بسيار نادقيقى 45 كيلوگرم درمى آيد.اطلاعى از معادل دقيق مَن تبريز به كيلوگرم در آن زمان موجود نيست. اما باتوجه به جرم48.8كيلوگرمي امروزى شهاب سنگ، مشخص است كه دقت محاسبه ي اعتمادالسلطنه پايين بوده است.


اصل گزارش را درسايت نجوم ايران( پي دي اف زير) مطالعه فرمائيد:

http://www.nojum.ir/files/addon/7d55177e44324e3789e967f17ab1b7dd.pdf

 

+ نوشته شده در ۱۴/۵/۱۳۹۰ساعت ۰۵:۲۳ توسط اصغر حسنی دسته : نظر(1)