X
تبلیغات
داها بوآد بو دیوه نی قیترمز

یورد....ائل شسون بغدادی

داها بوآد بو دیوه نی قیترمز

اگر دقیق شویم در پس هر ضرب المثل یا بسته فرهنگی داستانی هست که با آن بسته خلاصه وعرضه میشود.دربین شاهسونان ائل بغدادی نیز چنین بسته هائی وجود داشته ونمونه ذیل مصداق آنست .دکتر عطا الله حسنی .از قول مشهدی اورجعلی طلائی از تیره تمیرلی طایفه کوسه لر داستان مربوط به بسته فوق را بشرح ذیل آورده است:

"دیگر این اسب نمی تواند این شتر رابرگرداند."یعنی بااینکارت جبران مافات نمیشود.این ضرب المثل برگرفته از حکایت بی ماخذ وغیرمستند ذیل است:

"پیامبر(ص) شتری داشت که دراواخرعمرکور وناتوان شد.لذاپیامبر افسارش را به پشت الاغی بست تادرراه رفتن یارش باشد.روزی دراثرضربه جفتک الاغ شتر زخمی شد وروز بروز ناتوانتر گردید تااینکه پیامبر(ص)درصحرایی به حال خود رهایش کرد.روزی خبربینائی وتندرستی شتر را برای پیامبر آوردند.پیامبر(ص)براسب خودنشست وبه نزدشترآمد.به حکم پروردگارشتربه زبان آمد وخطاب به آنحضرت گفت:یاپیامبرتمام دورانی را که باتوبودم وسوارم شدی برتوحلال کردم امازمانی راکه کور وناتوان شدم وتومرااز خودراندی برتو نمی بخشم.پیامبر(ص)خواست ازشترش دلجوئی کرده وبازش گرداند.لذااسبش رابه حرکت درآوردتاشترراباخودبیاورد که از جانب پروردگار وحی رسید:"دیگر این اسب نمی تواند این شتر را برگرداند."

البته این داستان را در جای دیگر نیز دیده ام وبنظرم میرسد ریشه بسته فوق داستان منقول ذیل باشد:

افسار شتر به دم خر مبند!

ندانم کجا دیده ام این روایت                و   یا  از   که بشنیده ام   این حکایت

یکی از بزرگان اعراب  یثرب                  که می داشت جمعی به زیر حمایت

بهنگام نزع روان، وقت مردن                همی خواست او  از   یکایک رضایت

 تمام قبیله رضا گشته از وی                رضایت   گرفت   او    بحد    کفایت

 به ناگه بیاد آمدش اشتری را                که  مرکوب او بوده است از  بدایت

 به جنگ وبه صلح وبه صحرا وهامون       کشیده است بارش بدون شکایت

 زده خیزرانش همی سخت برسر          همی  ره  نوردیده  با او  به غایت

 فراموش  کرده  رضایت  بخواهد                 ببندد   دهان  شتر   از   سعایت

 بفرمود  اشتر  نمودند  حاضر                  کشیدش به سر دست لطف وعنایت

 به او گفت: کای اشتر سالخورده            تو در  عمر کردی بمن  بس  رعایت

 سواری بمن داده ای از جوانی               به کوه و بدشت و  به شهر  و  ولایت

 بسی صدمه ها برتو از من رسیده          به حدی که شدلنگ از آن دست وپایت

زمن باش راضی دراین وقت آخر               تو  بگذر ز  تقصییر  من  با  رضایت

 زبان شتر  باز  شد  بهر  پاسخ                  به امر خدا گفت :  این  نغز   آیت

 رضا هستم از هرچه کردی تو بامن           چو  بودی  مرا صاحبی با   درایت

 خوراندی بمن بهترین خار صحرا                به  آبم   نمودی  ز  زمزم  سقا یت

ولی نیستم راضی  از یک گناهت             چو   بود  آن  گناه  تو بر من جنایت

 تو می بستی افسار من بر دم خر            که ره  را  نماید  بمن  خر  هدایت

 شتر می رود زیر هر بار سنگین                 ولی سخت باشد براو بی نهایت

که افسار او را کشد یک الاغی                  رود  زیر  بار  خری  بی  کفایت

نمودم من این قصه رانظم شاید                 بماند   ز من  یادگار  این حکایت

بخوانند  درد  دل  اشتران  را                       همی  ساربانان با عزم و رایت

 نبندند  بند  جمل  بر  دم خر                       که((همت) )بگوید لغز  یا کنایت

                                عبدالحسین همت یار-نگین سخن- جلد اول-۳۰/۳/۸۶

http://hrmmm.mihanblog.com/post/archive/1386/4

 

 

+ نوشته شده در ۷/۲/۱۳۸۹ساعت ۱۵:۱۴ توسط اصغر حسنی دسته : نظر(0)